بخونید، خونده بشید!
ممیزی ممیز
بخونید، خونده بشید!
موضوع آزاد
این مطلب به بعدا می خوانم شما افزوده شد!
خودت انتخاب کن
اختصاصی موضوع آزاد
ارسطو شهابی ارسطو شهابی

اهل کتاب و سفر هستم. سعی می‌کنم تاریخچه‌ی خوانده‌ها و دیده‌ها را بیشتر مستند کنم.

دنبال کن
ممیزی ممیز
10 دقیقه مطالعه / 4 ماه پیش
img-content
آفتاب یزد آفتاب یزد
دنبال کن
 ممیزی ممیز

پیش از هر چیز اشاره کنم شخصا از طبع هنری بی بهره ام و از ژن پدربزرگ مجسمه سازم نیز حتی اندکی به ارث نبرده ام. در این نوشتار سه خاطره که طی سالها با آنها برخورد داشته ام بیان می‌کنم. در برخورد با این موارد خوشحال خواهم شد خوانندگان یا قطعات بیشتری برای تکمیل این پازل به اشتراک گذارند یا به شکلی جدی به نقدشان بپردازند، چراکه هر کدام از زبان شخصیتی حرفه ای عنوان شده است.


مقدمه: نگریستن به آثار بزرگانی همچون مرتضی ممیز
پیش و بیش از هر چیز، ورزشی هست برای ذهن مخاطب. بینش او بیننده را دعوت می‌کند از آنچه می‌بیند لذت ببرد و همین بزرگی ایشان ناظر را وا می‌دارد تامل کند تا چیزی بیاموزد از کسی که در سال 1975 جایزه طراح شاعر را از فستیوال کن برنده شده ، این فقط یکی از میان بسیاری افتخار است که او را نام آور ساخته. همین جلب توجه به او بود که مرا به دقتی بیشتر برانگیخت:
پرده اول: محسن وزیری مقدم در کتاب" یادمانده‌ها" که در سال 1397 به همت چاپ و نشر نظر منتشر شده در خاطرات خود آورده است: "...در آخرین روزهای نمایشگاه ، دوست جوانم ،ممیز، که آموزش رشته گرافیک سال اول دانشکده هنرهای زیبا را بر عهده داشت از من خواست مطالبی را که درباره مبانی هنرهای تجسمی‌برای شاگردانم گفته ام برای او هم توضیح دهم. پرسیدم توضیحات من به چه دردت می‌خورد؟ گفت: قرار است در این زمینه در جایی سخنرانی کنم. ممیز را به اتاق مدیر گروه ( بهجت صدر) بردم. کسی در آنجا نبود. همه مطالبی را که درباره نقطه، خط ، سطح ، حجم، رنگ، بافت و... در کلاس برای شاگردانم شرح می‌دادم برایش تکرار کردم. در واقع درس یک سال را در مدت سه ساعت برای او توضیح دادم و او هم از گفته‌هایم یادداشت برداشت. از ممیز خداحافظی کردم و فردای آن روز به ایتالیا رفتم. وقتی در آغاز سال تحصیلی به دانشکده برگشتم یکی از شاگردانم کتابی را نشانم داد و گفت: تمام مطالبی را که در سال گذشته به ما یاد داده بودید در این کتاب یکجا چاپ شده. حتی طراحی‌هایمان را به عنوان نمونه عملی در کنار هر مطلب چاپ کرده اند. نویسنده اش کیست؟ مرتضی ممیز. من فقط در عالم دوستی آن توضیحات را داده بودم و اصلا فکر نمی‌کردم ممیز منظور دیگری در سر داشته باشد."
وزیری مقدم به اینکه ممیز را پدر هنر گرافیک ایران می‌نامند چنین واکنش نشان می‌دهد:" کسانی که دوست دارند از تاریخ هنرهای تجسمی‌در ایران مطلع شوند بهتر است بدانند هنر گرافیک را استاد محمود جوادی پور در ایران به راه انداخت. درست 
زمانی که آقای ممیز شاگرد دبیرستانی بود، 
جوادی پور به طراحی آرم و نشان دانشکده‌ها،
موسسات، سهام بانکها و تصویر سازی برای کتاب کودکان می‌پرداخت".
این گفته‌ها در جایگاهی است که خواننده ناآگاهی مثل من را مجاز نمی‌دارد پیشتر روم.
پرده دوم: چندی پیش داود ارسونی در مجله تندیس در مقاله ای بسیار آموزنده "آیا ما کپی کار هستیم یا زیاد می‌دانیم؟" به کپی کاری و الهام گرفتن در آثار هنرمندان پرداخته بود. ازنمونه‌هایی که می‌آورد یکی به طرحی معروف برمی‌گردد. ارسونی اینگونه بیان می‌کند:" افسانه ای قدیمی‌در مورد استاد ممیز وجود دارد که سازمان پیکار با بیسوادی به ایشان مراجعه کرد تا پوستری طراحی کند و ایشان در یک لحظه انگشت خود را روی استامپ روی میز زد و روی کاغذی فشرد و با خودکار قرمز ضربدری روی آن زد و به مامور سازمان گفت: بیا برو این را چاپ کن !! هر چند در دهه شصت و هنگامه دانشجویی‌ام یک بار این داستان را از خود استاد در دانشگاه هنر پرسیدیم و ایشان هم با همان صراحت همیشگی خود با یک ناسزای آبدار نثار ناقل این قصه کل قضیه را منکر شد . این پوستر و نشان سالهاست به عنوان شاهکار طراحی گرافیک ایران شناخته شده اما بعد از کشف اینترنت متوجه شدیم که در سال ۱۹۴۱ یعنی زمان جنگ جهانی دوم پوستری بسیار مشابه این ایده در آمریکا چاپ شده بود که موضوعش حفظ اسرار جنگ بود. یعنی قبل از کشف اینترنت ما اصلا امکان نداشت که روزگاری متوجه شویم استاد مسلم گرافیک ایران ایده زیبای خود را از یک طرح دیگر برداشت کرده بود. اما آیا واقعا استاد ممیز این پوستر را دیده بود؟ گمان نمی‌کنم . شاید هم بله ، ولی آیا این کشف در ارزش کار وی خللی ایجاد می‌کند؟"
پرده سوم: احمدرضا دالوند در روزنامه شرق در اسفند 1394 از سال 1368 که فلسفه حاکم بر اردوگاه شوروی به چالش کشیده شد خاطره ای را بازگو کرده بود."روزی سردبیر آدینه من را فراخواند و گفت: می‌خواهم طرح جلد این شماره را به استادت مرتضی ممیز سفارش دهم و افزود:خودت با ایشان تماس بگیر و طرح جلد را سفارش بده و پاکتی که حاوی اطلاعاتی درباره پرستروییکا بود به دست من داد تا به مرتضی ممیز برسانم. سردبیر تاکید کرد که فقط 48 ساعت فرصت داریم و در غیر این صورت آگهی پشت جلد را از دست می‌دهیم" خلاصه که پاکت با ذکر فوریت قضیه برای ممیز ارسال می‌شود و بعد از دو روز طرح تحویل داده می‌شود. وی دالوند را به سالن تحریریه فرا می‌خواند و می‌پرسد: " شما آخرین شماره مجله اشترن را دیده اید؟" که پاسخ منفی بوده و سردبیر طرح ممیز و آخرین شماره مجله اشترن را نشانش می‌دهد که دقیقا همان طرح مجله آلمانی بوده. فقط کلمه آلمانی به فارسی تغییر یافته بوده. دالوند ادامه می‌دهد: " بلافاصله به سمت اتاقم رفتم. در پشت سرم شنیدم که سردبیر با صدای بلند گفت: به استادت بگو ما هم مجله اشترن را آبونمان هستیم" در ادامه دالوند از غم وسختی مطرح کردن آنچه رخ داده بود به ممیز می‌گوید.ممیز بعد از مکالمه ای می‌گوید:" تو پسر خوبی هستی، شتر دیدی ندیدی. ببینم چه کارش می‌کنی" .
با توجه به پایان مهلت سردبیر، دالوند خود طرح را به انجام می‌رساند.تجزیه شوروی را با ابری سرخ در حال بارش به تصویر می‌کشد که هر قطره اش به رنگی متفاوت بوده. "چندی بعد که ماهنامه آدینه منتشر شد در یک تماس تلفنی ممیز به من گفت:کار قشنگی بود. از روی دست کی زدی؟ از شنیدن این اتهام خیلی دلم شکست.خیلی بیشتر از شرمندگی روزی که مقابل سردبیر نتوانستم از استادم دفاع کنم."
پرده آخر: محافل هنری اگر نه قرنها، دهه‌هاست درگیر این مباحثند. حال "کپی" باشد یا "الهام" فلسفه دیگری است. به قدر کافی هم در حراجی‌ها، فیلمها و کتابها دیده ایم. کاش می‌شد این سه پرده خاص را خارج از حب و بغض به تحلیل نشست. نتیجه گیری را به دوش جامعه حرفه ای هنری می‌گذاریم ، شاید بعدا نتیجه را به ما هم بگویند.

نویسنده
ارسطو شهابی
برچسب‌ها
اشتراک گذاری
از همین وب‌سایت مشاهده همه
img-content
ارسطو شهابی ارسطو شهابی 7 دقیقه مطالعه | 8 ماه پیش
img-content
4461 خواننده / 10 دقیقه مطالعه / 1 سال پیش
img-content
4 دقیقه مطالعه / 1 سال پیش
از همین نویسنده مشاهده همه
img-content
ارسطو شهابی ارسطو شهابی 8 دقیقه مطالعه | 2 سال پیش
img-content
ارسطو شهابی ارسطو شهابی 6 دقیقه مطالعه | 1 سال پیش
img-content
ارسطو شهابی ارسطو شهابی 12 دقیقه مطالعه | 10 ماه پیش
مطالب مرتبط مشاهده همه
img-content
14 دقیقه مطالعه / 4 ماه پیش
img-content
محمدرضا ایدرم محمدرضا ایدرم 1772 خواننده / 10 دقیقه مطالعه | 4 ماه پیش
img-content
احسان رضایی احسان رضایی 14 دقیقه مطالعه | 4 ماه پیش
دیدگاه‌ها
comment_icon دیدگاهت رو بنویس...

برای ثبت نظر ابتدا وارد شوید

mozooazad
به مطالعه مطالب خوب و مفید علاقه‌مندید ؟
عضو خبرنامه پرخواننده‌ترین مطالب موضوع آزاد شوید !
* 2 خبرنامه در هفته. بهترین مطالب موضوع آزاد.
تمامی فعالیت‌های این سایت تابع قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران است.