بخونید، خونده بشید!
ما و روشنفکران ما
بخونید، خونده بشید!
موضوع آزاد
این مطلب به بعدا می خوانم شما افزوده شد!
خودت انتخاب کن
اختصاصی موضوع آزاد
ارسطو شهابی ارسطو شهابی

اهل کتاب و سفر هستم. سعی می‌کنم تاریخچه‌ی خوانده‌ها و دیده‌ها را بیشتر مستند کنم.

دنبال کن
ما و روشنفکران ما
7 دقیقه مطالعه / 3 هفته پیش
img-content
ما و روشنفکران ما

نقل قولی از مرحوم شایگان می‌تواند گویاترین وجه ورود به موضوع باشد. ایشان در یکی از آخرین مصاحبه های خود فرموده بودند: "ما روشنفکران جایگاه خود را ندانستیم و جامعه را خراب کردیم. باید اعتراف کنم که شرمنده‌ام، نسل ما گند زد." با قسمت به بیان ایشان گند زدنش کاری نیست، مقصودم ابتدای گفته ایشان است که می‌فرمایند: "ما روشنفکران.."

چندی پیش داریوش آشوری مصاحبه آموزنده خود با امید روحانی را اینگونه پایان می‌دهد: "می‌خواستم خود را به عنوان روشنفکر از راه روشنگری از زیر بار سنگین تاریخی، از زیر بار روان "جهان سومی" و گرفتاری‌هایش آزاد کنم." این از کاستی کار نویسنده این سطور است که با فراهم نیاوردن فهرست طویل مقالات و سخنرانی‌هایی که فعالان جامعه‌مان شخص خود را روشنفکر خطاب می‌کنند دشواری جستجو را به شما وا می‌نهم. هرچند با کمی مطالعه با انبوه عبارت "ما روشنفکران" روبرو خواهیم شد که اینجا و آنجا مدام از طرف اهالی هنر و دانش بیان می‌شود و دیگر اینکه از مرور سیر تاریخچه واژگان اینتلکتوال و منورالفکر هم خواهم گذشت چراکه  آنقدرتکراریست که نخ نما شده. قصدم از این مختصر اشاره به آن "ما" قبل از روشنفکر است. من در حد سواد و توان محدودم متون به زبان انگلیسی را دنبال می‌کنم. ندیده‌ام و شما هم نخواهید یافت کسی که درگیر مسایل بشری است و قصد حل مشکلات را دارد، از هیوم گرفته تا فوکویاما، جایی گفته باشد:we intellectuals

این موضع گاه پنهان و گاه آشکار که نگاهش از بالا به پایین جاریست و به شدت آفت جامعه ما هم شده در گفته دکارت خلاصه می‌شود: "عقل سلیم به بهترین نحوی بین انسان‌ها تقسیم شده، چرا که هر کسی باور دارد سهم بیشتری از ان به او اختصاص یافته" .بی شک ما وامدار همه متفکران دنیا و به خصوص معلمان همزبان خود هستیم ولی شما خود به قضاوت بنشینید؛ چگونه می شود کسی که روند یک عمر تحقیق از او قاعدتا مصداق"درخت افتاده از بار دانش" ساخته و از بعد تعهد اجتماعی روسو هم که بنگریم باید عملگرا باشد اینگونه خود را تافته جدا بافته می انگارد و چه سهل با گفتن "ما روشنفکران"  دیوار بلندی بین خود و دیگران می کشد؟ وقتی کوچکترین اندرز اجتماعی بسیار کارگرتر از کتاب های تکراری می افتد ، آنجا مرز روشنفکری و تاریکی چگونه رسم می شود؟ تاریخ و نسل های بعد یا دست کم جامعه او باید درجه روشنی یک ذهن را مشخص کند نه خود آن شخص!

تعارف را کنار بگذاریم. جامعه ما دیرزمانی است نظریه‌پرداز و فیلسوف علوم نظری در مقیاس جهانی ارایه نداده. مجله "سخن" بیهوده این پرسش را در سال 1336 مطرح نکرده بود که آیا ممکن است باز دانشمندان بزرگی در ایران به وجود بیایند؟ بررسی پاسخ عمیق بزرگانی چون دکتر حسابی به آن فراخوان خود فرصتی دیگر می‌طلبد. به هر روی نقش اجتماعی "آن روشنفکران" همیشه محل بحث و جدل است. شاید به این علت که نمی‌دانیم از چه  سخن می‌گوییم و مرادمان از روشنی چیست.

          چون ز چشمه آمدی چونی تو خشک؟                   ور تو ناف آهویی کو بوی مشک؟

نویسنده
ارسطو شهابی
برچسب‌ها
اشتراک گذاری
از همین نویسنده مشاهده همه
img-content
ارسطو شهابی ارسطو شهابی 8 دقیقه مطالعه | 1 سال پیش
img-content
ارسطو شهابی ارسطو شهابی 6 دقیقه مطالعه | 1 سال پیش
img-content
ارسطو شهابی ارسطو شهابی 12 دقیقه مطالعه | 3 ماه پیش
مطالب مرتبط مشاهده همه
img-content
10 دقیقه مطالعه / 1 روز پیش
img-content
مهزاد الیاسی مهزاد الیاسی 6 دقیقه مطالعه | 1 روز پیش
img-content
12 دقیقه مطالعه / 1 هفته پیش
دیدگاه‌ها
comment_icon دیدگاهت رو بنویس...

برای ثبت نظر ابتدا وارد شوید

mozooazad
به مطالعه مطالب خوب و مفید علاقه‌مندید ؟
عضو خبرنامه پرخواننده‌ترین مطالب موضوع آزاد شوید !
* 2 خبرنامه در هفته. بهترین مطالب موضوع آزاد.
تمامی فعالیت‌های این سایت تابع قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران است.