بخونید، خونده بشید!
پیشوا آکتور سینما
بخونید، خونده بشید!
موضوع آزاد
این مطلب به بعدا می خوانم شما افزوده شد!
خودت انتخاب کن
اختصاصی موضوع آزاد
حسن لطفی حسن لطفی

نویسنده و فیلم‌ساز

دنبال کن
پیشوا آکتور سینما
8 دقیقه مطالعه / 1 ماه پیش
img-content
کرگدن کرگدن
مجله هفتگی کرگدن
دنبال کن
پیشوا آکتور سینما

در میان عکس‌های به ‌جا ‌مانده از آدولف هیتلر، عکسی هست که در آن کنار زن زیبارویی ایستاده است. هیتلر سر بالا گرفته و به آسمان نگاه می‌کند. نگاه زن چیزی بین زمین و آسمان است. او در عین حال که سرش را بالا گرفته از گوشه چشم متوجه رهبر آلمان‌هاست. ژست زن طبیعی است، درست مثل دو نظامی پشت سرشان که هر کدامشان یک‌طرف را نگاه می‌کنند. اما مردی که در دهه پنجاه قرن بیستم، دنیا را به خاک و خون کشید، این‌طور نیست. او حالت بازیگر تئاتری را دارد که از وحشت دیده نشدن توسط تماشاچیان انتهای سالن نمایش، اغراق در بازی‌اش بیشتر می‌شود. تاریخ دقیق ثبت عکس برای من مشخص نیست، اما احتمال این‌که یکی از روزهای چهارم تا دهم سپتامبر سال 1934 میلادی باشد، زیاد است. روزهایی که در آن زن توی عکس، یعنی هلن برتا امیلی یا بهتر بگویم لنی ریفنشتال، هیتلر و پیروان نازی‌اش را جلوی دوربین‌های فیلمبرداری قرار داد تا از عظمت و شکوهشان فیلمی بسازد. فیلمی که نامش «پیروزی اراده» است و سقوط و شکست حزب نازی، خودکشی مرد مورد علاقه لنی (آقای آدولف هیتلر) و گذشت زمان هم ذره‌ای از عظمت آن کم نکرده است. عظمتی که از نخستین نمایش فیلم در 25 مارس 1935 شروع شد و انگار قرار است تا سال‌های زیادی پس از اولین دیدار آدولف و هلن یا بهتر بنویسم آدولف و لنی ادامه یابد. دیداری که در تورق کتاب خاطرات لنی ریفنشتال هم ردی از آن نمی‌توان پیدا کرد، چراکه کتاب در زمانه‌ای به نگارش درآمده که علاقه به مردی با سبیل مضحک و حرکات اغراق‌آمیز کاهش یافته و دیگر کسی همانند بازیگران دنیای سیاست آلمان در فیلم پیروزی اراده (جوزف گوبلز، رودلف هس و...) درباره پیشوا حرف‌هایی ستایشگرانه به زبان نمی‌آورد. حالا دیگر از میلیون‌ها زن و مرد که لبخند بر لب، دقایقی طولانی برای او دست می‌زدند خبری نیست (چقدر فریبنده است این هیاهوها و چه دیکتاتورهایی فریب این هلهله‌ها را خوردند و خیال کردند تا ابد ماندگارند!). البته شاید هیتلر قبل از آن‌که ماشه را برای کشتن خودش بکشد، فهمیده باشد، استقبال و هیاهوی میلیونی مردم چندان قابل اعتماد نیست، خصوصا وقتی خواسته باشی خودت را مدار دنیا کنی. دنیایی که گاهی اوقات آدم‌ها را از فرش به عرش و از عرش به فرش می‌رساند. برای خیلی‌ها از جمله لنی ریفنشتال، آدولف هیتلر در عرش بود. او فیلم پیروزی اراده را در آسمان شروع می‌کند. آسمانی که هواپیمای حامل مرد محبوب دوران جوانی‌اش بر بلندای ابرهاش در حال پرواز است. لنی ریفنشتال پس از چند نمای آسمانی (آسمانی؟) هواپیما را کنار مردمی به زمین می‌نشاند که منتظر پیشوای خودند. بیننده فیلم پیروزی اراده اگر با سینما و روابط هیتلر و لنی ریفنشتال آشنا باشد از همان تصاویر اولیه فیلم در‌می‌یابد که شیفتگی کارگردان به سوژه باعث غفلت او از بیان هنری فیلم نشده است. در نماهای آغازین فیلم آدولف هیتلر را بیشتر از پشت سر و نیم‌رخ می‌بینید. در این تصاویر راز و عظمت با هم در‌هم می‌آمیزد؛ عظمتی که با ترکیب تصاویر مربوط به هیتلر، مردم، عقاب قدرتمند، پرچم‌های برافراشته و... ایجاد می‌شود و علاوه بر معرفی فضای گردهمایی بزرگ حزب ناسیونال سوسیالیست نازی، وظیفه آمادگی ذهنی بیننده برای جلوه بخشیدن به حضور محوری پیشوایی مقتدر را فراهم می‌سازد. پیشوایی که در ابتدا لبخند به لب با آدم‌های مختلف (خصوصا زن‌ها و بچه‌ها) خوش و بش می‌کند، به‌تدریج چهره‌اش جدی و تهاجمی‌تر می‌شود. چهره‌ای که وقتی لبانش درباره صلح صحبت می‌کند قادر نیست، جنگ‌طلبی صاحبش را پنهان کند. در این بخش فیلم، چهره هیتلر را در نماهای بسته‌ای (کلوزآپ) می‌بینید که با لنز تله فیلمبرداری شده و با محو شدن فضای پیرامونی، شکوه و اقتدار رهبر حزب نازی و مردم آلمان را بیشتر به چشم می‌آورد. بدون شک استفاده از دوربین‌های زیاد و امکانات فراوان شرایط مطلوب‌تری برای گزینش تصاویر توسط تدوینگر فیلم فراهم کرده است. البته همان‌طور که تاریخ سینما مشخص کرده آن چیزی که یک فیلم خوب را باعث می‌شود امکانات و بودجه فیلم نیست، بلکه ذهن‌ خلاقی است که در مسیر تولید یک فیلم آن‌ را به شکل هنرمندانه‌ای پیش می‌برد. با این حساب اگر گوبلز (وزیر تبلیغات هیتلر) می‌توانست با حسادتش، لنی ریفنشتال را از پروژه عظیم مورد نظر هیتلر کنار بگذارد یا حتی او را وادار به پذیرش جابه‌جایی یا حذف برخی دوربین‌ها (به بهانه حفظ جان پیشوا) بکند، امکان رسیدن به فیلمی به قدرت کنونی پیروزی اراده از دست می‌رفت (شاید هم فیلم بهتر می‌شد!). با این حساب باید بابت خلق یکی از ماندگارترین فیلم‌های مستند تاریخ سینما مدیون خیلی‌ها باشیم؛ مادر لنی که آینده موفق دخترش را در ورود او به دنیای بازیگری می‌دانست (برخلاف پدرش که قصد داشت از او کاسبی موفق بسازد). دیکتاتور بزرگ آلمان که علاقه‌اش به سینما باعث تماشای فیلم «نور آبی» با بازی لنی جوان شد و با این استدلال که این زن مظهر زن ایده‌آل آلمانی است، پای او را به دنیای خودش باز کرد. دنیایی که برای هلن برتا امیلی بسیار جذاب و دوست‌داشتنی بود؛ جذابیتی که بیشتر مربوط به قدرت و اقتدار شخص هیتلر بود. اقتداری که با خواندن کتاب «نبرد من» به هلن جوان آن ‌روزها و لنی ریفنشتال بعدها منتقل شد. دو نفری که در تولید فیلمی خلاقانه، باشکوه، جذاب هنرمندانه نقش بسزایی داشتند. فیلمی که با تماشای مجدد آن و دیدن عکس دو نفره این دو نفر سوال‌های بسیاری را در ذهنم ایجاد کرده است. سوال‌هایی که شاید در ذهن شما هم باشد. هیتلر و لنی ریفنشتال وقتی که عکاس شاتر دوربین خود را فشار داد به چه چیزی فکر می‌کردند (من که گمان می‌کنم هر کدام در فکر تسلط و تسخیر دیگری بود. همچون موسولینی و هیتلر در صحنه زیبایی از فیلم «دیکتاتور بزرگ»، ساخته چارلی چاپلین) و دیگر آن‌که ساختن فیلم تبلیغی برای دیکتاتورها در چه صورتی مجاز است؟


این مقاله قبلا در شانزدهمین شماره از هفته‌نامه کرگدن در تاریخ 19 مرداد 95 چاپ و منتشر شده است.

نویسنده
حسن لطفی
برچسب‌ها
اشتراک گذاری
از همین وب‌سایت مشاهده همه
img-content
بهروز غریب‌پور بهروز غریب‌پور 9 دقیقه مطالعه | 1 ماه پیش
img-content
احسان رضایی احسان رضایی 9 دقیقه مطالعه | 1 ماه پیش
img-content
سیدعلی میرفتاح سیدعلی میرفتاح 14 دقیقه مطالعه | 2 ماه پیش
از همین نویسنده مشاهده همه
img-content
حسن لطفی حسن لطفی 1868 خواننده / 6 دقیقه مطالعه | 1 سال پیش
img-content
حسن لطفی حسن لطفی 7 دقیقه مطالعه | 3 ماه پیش
img-content
حسن لطفی حسن لطفی 11 دقیقه مطالعه | 2 ماه پیش
مطالب مرتبط مشاهده همه
img-content
10 دقیقه مطالعه / 1 روز پیش
img-content
مهزاد الیاسی مهزاد الیاسی 6 دقیقه مطالعه | 1 روز پیش
img-content
12 دقیقه مطالعه / 1 هفته پیش
دیدگاه‌ها
comment_icon دیدگاهت رو بنویس...

برای ثبت نظر ابتدا وارد شوید

mozooazad
به مطالعه مطالب خوب و مفید علاقه‌مندید ؟
عضو خبرنامه پرخواننده‌ترین مطالب موضوع آزاد شوید !
* 2 خبرنامه در هفته. بهترین مطالب موضوع آزاد.
تمامی فعالیت‌های این سایت تابع قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران است.