بخونید، خونده بشید!
قدم زدن در هوای رباعی
بخونید، خونده بشید!
موضوع آزاد
این مطلب به بعدا می خوانم شما افزوده شد!
خودت انتخاب کن
اختصاصی موضوع آزاد
احسان رضایی احسان رضایی

روزنامه‌نگار . نویسنده

دنبال کن
قدم زدن در هوای رباعی
12 دقیقه مطالعه / 7 ماه پیش
img-content
کرگدن کرگدن
مجله هفتگی کرگدن
دنبال کن
قدم زدن در هوای رباعی

بارها شنیده و دیده‌ایم که در برنامه‌های تلویزیونی یا رادیویی از کارشناس مربوطه می‌پرسند: به نظر شما فضای مجازی به کتاب و کتاب خواندن آسیب می‌زند  یا نه؟ بعضی‌ها جواب را هم از قبل آماده دارند و فقط می‌پرسند: به نظر شما فضای مجازی...  چقدر آسیب می‌زند؟ به این دوستان باید نصیحت خواجه شیراز را یادآوری کرد که فرمود: عیب می جمله بگفتی هنرش نیز بگوی. فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی هزار عیب و ایراد دارند، اما در عمل به کتاب آسیبی نمی‌رسانند. مخاطب هر کدام از این دو ابزار متفاوت است و بلکه بعضی کتاب‌ها به مدد همین شبکه‌های اجتماعی شکل گرفته و نوشته شده‌اند. در همین دو ساله، چند رمان داشتیم که اول پاورقی اینترنتی و تلگرامی بودند. به علاوه، شبکه‌های اجتماعی و موبایلی امکان تشکیل گروه‌های مجازی تخصصی برای بحث و بررسی را داده‌اند و همین به نویسندگان کتاب‌های تخصصی کمک می‌کند موضوع کتاب‌هایشان را پیش از انتشار به نقد و داوری بگذارند. یا نویسندگانی که مطالبشان را ابتدا در همین فضاها منتشر می‌کنند و بعد، شور و شوق مخاطبان سر ذوقشان می‌آورد تا کار را ادامه بدهند.

«کتاب چهارخطی» از استاد سید علی میرافضلی یکی از همین نمونه‌های دستۀ آخر است. این کتاب، مجموعۀ ۱۰۱ یادداشت است که استاد قبلاً در کانالی به همین نام منتشر کرده بود و البته چندتایی‌اش هم در همین «مجلۀ کرگدن» چاپ شده بود و حالا مجموعه‌شان، به اضافه نکاتی که از زمان انتشار تا به حال به آن‌ها اضافه شده، یکجا جمع شده است. کتاب همان طور که از عنوانش پیداست، درباره رباعی یا همان شعر «چهارخطی» است. سیدعلی میرافضلی سال‌هاست که به صورت تخصصی درباره رباعی و رباعی سرایان تاریخ ادبیات فارسی کار می‌کند و این جا هم بخشی از همان دانش تخصصی خود را با خواننده در میان گذاشته است. 

مطالب کتاب به خاطر همان که ابتدا در فضای مجازی و در فواصل مختلف و گاهی هم به مناسبت‌های روز نوشته شده، بسیار متنوع است. اما نخ تسبیح کتاب و نقطه وصل تمام این مطالب به ظاهر پراکنده، ارتباط آن‌ها با رباعی است.  یعنی اگر درباره یک آلبوم موسیقی صحبت شده، به رباعی‌هایی که در آن خوانده شده پرداخته است و اگر بحث درباره کتابی است، با توجه به رباعیات موجود در آن کتاب است و اگر نقل شخص یا شخصیتی تاریخی است، باز هم از رباعیات او یا تضمین اشعارش در قالب رباعی می‌خوانیم. چنان که دلیل حضور پهلوان پوریای ولی در این کتاب، رباعیات منسوب به اوست و در مورد سهراب سپهری، استفاده از عبارات معروف اشعارش در رباعیات معاصر جایی است که او را به رباعی وصل می‌کند. این تنوع موضوعی گسترده، هم به دلیل محدوده وسیع موضوعاتی است که ادب فارسی و به خصوص قالب رباعی در طول تاریخ با خود حمل کرده است و هم به خاطر عمری که مؤلف محترم به صورت تخصصی روی یک قالب، یعنی رباعی گذاشته است و درباره آن موضوع و هرچه به آن مربوط است، مطالعه کرده. طوری که کتاب علاوه بر همان زیرعنوان خودش، یعنی «کندوکاوی در تاریخ رباعی فارسی» به ارائه پیشنهاداتی برای آینده و ادامۀ رباعی فارسی (مثل قافیه متفاوت برای مصرع چهارم) هم می پردازد. خلاصه که کتاب، تنوّع موضوعی و مضمونی فراوانی دارد. از نکات فرمی، سیر تاریخی رباعی، رباعی‌های با مضمون مشترک، کاربردهای عجیب رباعی (مثلا رباعی به عنوان خطبه عقد)، اقتباس‌ها و گاهی سرقت‌های ادبی شاعران از هم، رباعی‌های سرگردانی که به چند شاعر منسوب است، ردیف‌های خاص در رباعی، تأمل‌های لغوی، دستور زبان در رباعی، ضرب المثل در رباعی (یک یادداشت درباره این است که «گرگ باران دیده»  درست است یا «بالان دیده»؟ و آن هم با مدد رباعیات کهن)... و خلاصه هر چیزی که به رباعی و ادبیات مربوط باشد، در این کتاب هست. حتی یکی از یادداشت‌های کتاب، درباره رباعی‌هایی است که بعضی شاعران دم مرگ و هنگام جان دادن سروده‌اند. 

همه این‌ها، کتاب را به یک جُنگ و کشکول تبدیل کرده است که می‌شود فال فال از آن خواند، به خصوص که هر یادداشت هم چند صفحه بیشتر نیست و دیگر نیازی به آداب و ترتیبی نیست. هر وقت که دل‌تان خواست یک نکته از تاریخ شعر و ادبیات و شیرین سخنی بخوانید، کافی است سر کتاب را باز کنید و حظش را ببرید و دعایش را به جان جناب میرافضلی بکنید و بقیه کسانی که به نصیحت خواجه شیراز عمل کردند و از همین فضای مجازی هم ماهی‌های چنین درشت صید کردند.


این مقاله قبلا در هشتاد وهشتمین شماره از هفته‌نامه کرگدن در تاریخ 2 تیر 97 چاپ و منتشر شده است.

نویسنده
احسان رضایی
برچسب‌ها
اشتراک گذاری
از همین وب‌سایت مشاهده همه
img-content
احسان رضایی احسان رضایی 14 دقیقه مطالعه | 2 هفته پیش
img-content
حسن لطفی حسن لطفی 8 دقیقه مطالعه | 5 ماه پیش
img-content
بهروز غریب‌پور بهروز غریب‌پور 9 دقیقه مطالعه | 5 ماه پیش
از همین نویسنده مشاهده همه
img-content
احسان رضایی احسان رضایی 8 دقیقه مطالعه | 1 سال پیش
img-content
احسان رضایی احسان رضایی 11 دقیقه مطالعه | 1 سال پیش
img-content
like2K
tag
احسان رضایی احسان رضایی 2036 خواننده / 7 دقیقه مطالعه | 1 سال پیش
مطالب مرتبط مشاهده همه
img-content
14 دقیقه مطالعه / 1 هفته پیش
img-content
ارسطو شهابی ارسطو شهابی 10 دقیقه مطالعه | 2 هفته پیش
img-content
محمدرضا ایدرم محمدرضا ایدرم 1281 خواننده / 10 دقیقه مطالعه | 2 هفته پیش
دیدگاه‌ها
comment_icon دیدگاهت رو بنویس...

برای ثبت نظر ابتدا وارد شوید

mozooazad
به مطالعه مطالب خوب و مفید علاقه‌مندید ؟
عضو خبرنامه پرخواننده‌ترین مطالب موضوع آزاد شوید !
* 2 خبرنامه در هفته. بهترین مطالب موضوع آزاد.
تمامی فعالیت‌های این سایت تابع قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران است.