بخونید، خونده بشید!
مثنوی خوانی در محضر استاد
بخونید، خونده بشید!
موضوع آزاد
این مطلب به بعدا می خوانم شما افزوده شد!
خودت انتخاب کن
اختصاصی موضوع آزاد
احسان رضایی احسان رضایی

روزنامه‌نگار . نویسنده

دنبال کن
مثنوی خوانی در محضر استاد
5 دقیقه مطالعه / 3 ماه پیش
img-content
کرگدن کرگدن
مجله هفتگی کرگدن
دنبال کن
مثنوی خوانی در محضر استاد

این هفته نمایشگاه کتاب است و لابد خیلی‌ها دارند برای خرید نمایشگاه فهرست می‌نویسند و قیمت‌ها را بالا و پایین می‌کنند و موجودی جیب و میزان بُن خرید را با قیمت کتاب‌ها می‌سنجند تا آثار واجبتر را بیاورند اول فهرست و خلاصه از این قبیل احوالات و امورات کتاب‌بازانه که «افتد و دانی». این است که «مثنوی» تصحیح‌شده توسط استاد محمدعلی موحد را یادآوری می‌کنم که توی ذهن داشته باشید. خود من در این چند ماه که این کتاب شریف درآمده، با آن مأنوس بوده‌ام و از خواندنش لذتها برده‌ام و حالا به قاعدۀ فرمایش مولانا که گفت «واجب آید چونک آمد نام او/ شرح کردن رمزی از انعام او» کمی هم دربارۀ آن می‌نویسم. اول این‌که استاد موحد، از آن بزرگانی است که لقب «علّامه» به معنای بسیاردان، بدون تعارف، برازنده‌اش است. استاد حقوقدان است، از همان ابتدای تأسیس شرکت ملی نفت ایران وارد بخش حقوقی شرکت نفت شد و تا عضویت هیئت مدیره این شرکت و معاونت اجرایی اوپک هم رفته. اما نکته اینجاست که او فقط حقوقدان و اهل نفت نیست. البته که یکی از مهمترین کتابها را دربارۀ تاریخ ملی شدن صنعت نفت نوشته («خواب آشفته نفت» در 4 جلد) و تألیفاتی هم در حقوق بین‌الملل دارد، اما او همیشه علایق فرهنگی خودش را هم دنبال کرده و در حوزۀ ایرانشناسی هم آثار معروفی (مثل ترجمه «خزران» ازتور کوستلر یا سفرنامه ابن‌بطوطه) در کارنامه‌اش هست. بجز اینها او در شناخت عرفان و عارفان و بخصوص مولانا هم اسم و رسمی دارد. فقط برای اینکه بدانید او در این فقرۀ آخر چه کارها کرده، بشنوید ای دوستان این داستان: تا همین نیم‌قرن پیش، محقق‌ها در وجود تاریخی شمس تبریزی تردید داشتند. می‌گفتند چه بسا او زاییدۀ ذهن و خیال مولانا باشد وگرنه مردی که شیخ شهر را دگرگون کرد، قاعدتا باید نشانه و اثری داشته باشد. تنها نشانه وجود خارجی شمس تا آن زمان، شبکلاهی بود که در موزه قونیه به نام شمس نگهداری می‌شد. وگرنه شمس نه مزار و مقبره‌ای داشت، نه کتاب و اثری، هیچ. اولین بار مرحوم فروزانفر بود که در جستجوهای مداومش در موزه قونیه، دستنویسی پیدا کرد که دانست مربوط به جلسات سخنرانی شمس تبریزی است و «مقالات»، یعنی گفته‌ها و قول‌های او. فروزانفر یک کپی از این نسخه به ایران آورد، اما باز هم کسانی بودند که به آن متن شک داشته باشند. چون بسیاری از مطالب آن، با داستانهای مثنوی یکسان بود و می‌شد گفت که چه بسا این تک‌نسخه را بعدها از روی مثنوی نوشته باشند تا برای راست درآمدن حرف مولانا، سندی بسازند. این استاد موحد بود که با جستجوهای فراوان در کتابخانه‌های مختلف دنیا، 13 نسخه قدیمی از مقالات شمس پیدا کرد و نشان داد که واقعا چنین متن کهنی وجود خارجی داشته. او این نسخه‌ها را با زحمت بسار مرتب کرد، آنها را با هم و با منابع دیگر تطبیق داد، یک متن پیراسته آماده کرد و نشان داد که این مثنوی بوده که از مقالات الهام گرفته و نه تنها مثنوی، که کتابهای دیگری هم هستند که از این متن کهن استفاده برده‌اند. این، فقط یکی از کارهای موحد در زمینۀ مولاناپژوهی است. او دو متن مهم دربارۀ مولانا، یعنی «ابتدانامه» سلطان‌ولد، پسر مولانا و «رساله در مناقب خداوندگار» سپهسالار را تصحیح کرده. مقالاتی دربارۀ شمس و مولانا نوشته. خلاصه‌ای از مجالس وعظ مولانا، معروف به «فیه ما فیه» آماده کرده، ... و در تمام این موارد هم کارش از طرف محققان ستایش شده است. این که از بابت تصحیح‌کننده. اما خود تصحیح: پیش از این مهمترین تصحیحی که از کتاب «مثنوی» انجام شده بود، کارِ رینولد نیکلسون، محقق انگلیسی در حدود هفتاد سال پیش بود. بعداً نسخه‌ای از «مثنوی» در قونیه کشف شد که از منابع نیکلسون قدیمی‌تر بود و این مزیت را داشت که آن را برای خود مولانا خوانده بودند و به تأیید آن بزرگ رسانده بودند. چندبار کسانی این نسخه را با کار نیکلسون تطبیق دادند و تصحیح‌های جدید به دست دادند، اما عاقبت این استاد موحد بود که آن نسخه را با 5 نسخۀ اساس کار نیکلسون و 5 نسخۀ قدیمی دیگر از مثنوی کنار هم گذاشت و تصحیح معتبری به دست داد. ماجراهای نسخه‌شناسی و اینکه کی کجا را اشتباه خوانده و اینها را می‌توانید در مقدمۀ خود استاد بر تصحیحش بخوانید، اما یک ویژگی فوق‌العادۀ این تصحیح، اعراب گذاری متن و کلمات است و اینکه در خیلی از موارد، سجاوندی و نقطه و ویرگول و دونقطه در شعر آورده کار خواندن و فهمیدن متن را بسیار راحتتر کرده است. به علاوه با گذاشتن علامت ستاره در متن به هم پیوستۀ اشعار، کاری شبیه به پاراگراف‌بندی در نثر شده و فرصتی برای مکث و توقف و فکر روی متن به دست داده است. همۀ اینها از این کتاب، تصحیح دکتر موحد از «مثنوی معنوی» اثری ساخته که جدا از اعتبار علمی آن، خوش‌خوان و راحت‌فهم هم هست. اگر که اهل ادبیات و عوالم این‌چنینی هستید، شک نکنید که این کتاب گزینۀ خوبی برای خرید از نمایشگاه است. به فهرستتان اضافه کنید.


این مقاله قبلا در هشتاد و چهارمین شماره از هفته‌نامه کرگدن چاپ و منتشر شده است.

نویسنده
احسان رضایی
برچسب‌ها
اشتراک گذاری
از همین وب‌سایت مشاهده همه
img-content
سیدعلی میرفتاح سیدعلی میرفتاح 10 دقیقه مطالعه | 4 روز پیش
img-content
بهروز غریب‌پور بهروز غریب‌پور 10 دقیقه مطالعه | 1 هفته پیش
از همین نویسنده مشاهده همه
img-content
احسان رضایی احسان رضایی 8 دقیقه مطالعه | 1 سال پیش
img-content
احسان رضایی احسان رضایی 11 دقیقه مطالعه | 1 سال پیش
img-content
like1K
tag
احسان رضایی احسان رضایی 1521 خواننده / 7 دقیقه مطالعه | 1 سال پیش
مطالب مرتبط مشاهده همه
img-content
سیدعلی میرفتاح سیدعلی میرفتاح 10 دقیقه مطالعه | 4 روز پیش
img-content
بهروز غریب‌پور بهروز غریب‌پور 10 دقیقه مطالعه | 1 هفته پیش
دیدگاه‌ها
comment_icon دیدگاهت رو بنویس...

برای ثبت نظر ابتدا وارد شوید

mozooazad
به مطالعه مطالب خوب و مفید علاقه‌مندید ؟
عضو خبرنامه پرخواننده‌ترین مطالب موضوع آزاد شوید !
* 2 خبرنامه در هفته. بهترین مطالب موضوع آزاد.
تمامی فعالیت‌های این سایت تابع قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران است.