بخونید، خونده بشید!
زن، مادر، طبیعت، پروا، فیلم
بخونید، خونده بشید!
موضوع آزاد
این مطلب به بعدا می خوانم شما افزوده شد!
خودت انتخاب کن
اختصاصی موضوع آزاد
مریم نصر مریم نصر

«آنچه مریم اختیار کرده از همه بهتر است و از او گرفته نخواهد شد.» (انجیل لوقا، 10:42)

دنبال کن
زن، مادر، طبیعت، پروا، فیلم
14 دقیقه مطالعه / 11 ماه پیش
img-content
زن، مادر، طبیعت، پروا، فیلم

چندسال پیش بود، زکیه که یک مادر-فیلسوف واقعی است به من گفت «گاهی فکر می‌کنم تنها چیز خالص و اصیل در  این دنیا رابطه من و این بچه است…عشق من به او و نیاز او به من…بی‌پناهی او و تنها پناه بودن من…» و چیزهای دیگری قریب به این مضمون که همان موقع هم به نظرم حرف‌های مهمی آمدند و در ذهن نگهشان داشتم (آنقدر که از آدم بی‌حوصله و کم حافظه‌ای مثل من می‌شود انتظار داشت البته)…جغرافیای خودمان به کنار، ولی به نظرم حکمتی که زکیه به آن اشاره می‌کرد چیزیست که بالاخره در عصر حاضر توجه بشر امروز را به خودش جلب کرده…عشق آن هم از نوع مادرانه‌اش در مقام نحوی منجی واقعی/ حسرت حقیقی!

فیلسوفان اخلاق پروادارانه/مراقبتی اشاره کرد‌ه‌اند به اینکه همه ما آدمها که زنده‌ مانده‌ایم، لاجرم خاطره‌ای از پروا و مراقبت مادرانه با خود داریم که می‌تواند مبنای نظریه‌ای اخلاقی قرار بگیرد، اما همین ما آدمها که تا امروز زنده مانده‌ایم می‌دانیم بعید است در این دنیا با مختصاتی که از آن به دست آورده ایم بشود به فراگیر شدن چنین نظریه‌ای دل بست!

باری، دیشب فیلم مادر! اثر دارن آرنوفسکی را دیدم که به نظرم با ظرافت، قدرت و خشونت تمام این حسرت یا عقده را به تصویر کشیده بود. خدا که اینجا شاعریست در کنار طبیعت که اینجا همسر جوان و زیبای اوست زندگی را تازه آغاز کرده که سروکله مهمانان ناخوانده پیدا می‌شود: یکی از طرفداران شاعر که به وقت بیماری به او پناه آورده و پس از او همسر اغواگرش. این دو مهمانِ ناخوانده که تمثیلی از آدم و حوا هستند زندگی این دو نفر را به هم می‌ریزند و با ورود به اتاق ممنوع، سنگ درخشان منع شده‌ای را می‌شکنند، ولی در کمال پررویی و با سواستفاده از لطف بی اندازه شاعر به طرفداران و مومنان، جا خوش می‌کنند در خانه او تا سرو کله هابیل و قابیلشان پیدا شود و…

تیغ تیز نقد فیلم خدای پدر و طلب عشق او از مومنانش را نشانه رفته و مادر طبیعت را نشان می‌دهد که گرچه منبع اصلی الهام  و موفقیت اوست، زیر دست و پای طرفداران و عشاقِ شاعر، در میان غارت و جنگ و خونریزی و تعصب، لت و پار می‌شود و  وقتی با دشواری کودکش را به دنیا می‌آورد شاهد از دست رفتن اوست: شاعر پسرشان را میان طرفداران مشتاق و منتظر می‌فرستد و آنان نوزاد را سلاخی می‌کنند و می‌خورند و بعد پشیمان می‌شوند  …

فیلم این حسرت را به چشم مخاطبان فرو می‌کند که اگر پدر به عشق مادر راضی بود حال و روز همه بهتر از این بود. اگر پدر قدری کمتر و ضابطه‌مندتر مهربان و بخشنده بود و اگر اینطور در پی انتشار عشق میان آدمیانِ بی چشم و رو همه چیزش را قربانی نمی‌کرد…

نه فقط فیلم مادر! (نام فیلم به انگلیسی با ام کوچک است.) که اخیرن چند فیلم موفق دیگر هم با محوریت عشق زنانه و مادرانه -که جنبه تیماردارانه آن بسیار پررنگ است، ساخته شده‌اند:  شکل آب، سه بیلبورد… و رشته خیال. در هر سه فیلم تیمارداری زنانه به عنوان یک ویژگی بسیار برجسته و نجات/معنابخش تصویر می‌شود. پروا و مراقبتی که ادعای جهانشمولی و نجات همگان را ندارد و تنها متوجه یک نفر است. در سه بیلبورد دخترِ مقتولِ مادر، در شکل آب و رشته خیال معشوق زنانِ پاکباخته موضوع این پروایند… همه جا مراقبت/پرواداری  فعالانه، کنشگر و البته یکسویه، در شکل افراطی‌اش، از دیگریِ خاص، نهایتن مثبت و سازنده و اصلاحگر است.

در فیلم مادر! اما نگاه واقعگرایانه‌تری به این مراقبتِ متوجه دیگرانِ خاصِ زن شده است. در  مادر! زن یا همان طبیعت، فرزند و خانه و عشق و زندگیش را از دست می‌دهد، چون شاعر هیچ گاه او را به رسمیت نمی‌شناسد و نظرش را در شمار نمی‌آورد. زن می‌سوزد و خاکستر می‌شود. در نهایت هم پدر قلب او را از جنازه سوخته‌اش بیرون می‌کشد و پاک می‌کند. سنگ درخشانی می‌شود که یادگاری از گذشته و منبع الهامی برای آینده شاعر(نویسنده، معلم اخلاق، فیلمساز و…) خواهد بود!


این مقاله که قبلا در سایت کریتیک منتشر شده بود از مجموعه مقالات برگزیده وب فارسی است که در موضوع آزاد بازنشر می‌شود.

نویسنده
مریم نصر
برچسب‌ها
اشتراک گذاری
از همین نویسنده مشاهده همه
img-content
مریم نصر مریم نصر 9 دقیقه مطالعه | 1 سال پیش
img-content
مریم نصر مریم نصر 7 دقیقه مطالعه | 1 سال پیش
img-content
مریم نصر مریم نصر 5 دقیقه مطالعه | 1 سال پیش
مطالب مرتبط مشاهده همه
img-content
5 دقیقه مطالعه / 2 ماه پیش
img-content
15 دقیقه مطالعه / 2 ماه پیش
دیدگاه‌ها
comment_icon دیدگاهت رو بنویس...

برای ثبت نظر ابتدا وارد شوید

mozooazad
به مطالعه مطالب خوب و مفید علاقه‌مندید ؟
عضو خبرنامه پرخواننده‌ترین مطالب موضوع آزاد شوید !
* 2 خبرنامه در هفته. بهترین مطالب موضوع آزاد.
تمامی فعالیت‌های این سایت تابع قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران است.