بخونید، خونده بشید!
آیا پرسش از وجود یا عدم وجود خدا از یک فیزیکدان علمی است؟!
بخونید، خونده بشید!
موضوع آزاد
این مطلب به بعدا می خوانم شما افزوده شد!
خودت انتخاب کن
اختصاصی موضوع آزاد
آیا پرسش از وجود یا عدم وجود خدا از یک فیزیکدان علمی است؟!
14 دقیقه مطالعه / 3 ماه پیش
img-content
آیا پرسش از وجود یا عدم وجود خدا از یک فیزیکدان علمی است؟!

یکی از بدفهمی ها در مورد نظریات «استفان هاوکینگ» نگاه جامعه غیرعلمی به او در مورد مقوله آفرینش و وجود خداوند بوده است. این کنجکاوی معمولا در عبارت‌‌های جذابی مثل این سخن او در فصل هشتم(ص 179) کتاب A Brief History of Time برای مردم، برانگیخته شده است:

«مادامی که جهان آغازی داشته باشد می‌توان برای آن آفریننده ای فرض کرد. اما اگر جهان واقعاً یکسره خودگنجا و بدون کرانه و لبه‌ای باشد آنگاه نه آغازی خواهد داشت و نه پایانی: جهان صرفا هست. آنگاه جایگاه آفریدگار چه خواهد بود؟»

یا سخنانی نظیر این گفته او در مصاحبه با گاردین:

«اعتقاد به خداوند یا وجود جهان دیگری پس از مرگ تنها یک داستان زیبا برای مردمی است که از مرگ می ترسند!»

اینکه مردم عادی بگویند استفان هاوکینگ معتقد به وجود خدا یا عدم وجود خدا است، ناشی از عدم درک آنان از ماهیت «علم» و تعبیری متفاوت با چیزی است که هاوکینگ در ذهن داشته است. اگر شناخت کافی در مورد علم داشته باشیم می دانیم که علم، اعم از فیزیک و ریاضیات و شیمی، اصولا نیازی به خدا ندارد و مقوله خدا خارج از دغدغه اوست (ابن سینا می گفت نتیجه یک به اضافه یک را هیچ کس حتا خدا نمی تواند تغییر بدهد مراد از این سخن اثبات ناتوانی یا توانایی خدا یا وجود و عدم او نیست بلکه منظور، نشان دادن صلاحیت و حدود و ثغور علم است)  به همین علت برخی از منتقدین هاوکینگ او را متهم میکردند که با اینکه می‌داند سخن گفتن از خدا در میدان علم، علمی نیست و برداشت عامه مردم از سخنان او «قطعیت فقدان خداست» اما باز هم چنین گزاره های غیر علمی را در رسانه هایی با مخاطبان عام مطرح می‌کند، حال آنکه از منظر علم سخن گفتن قطعی از وجود یا عدم وجود خدا هردو غیرعلمی اند.

به دیگر سخن، علم به معنای science چندان دغدغه و صلاحیت حقیقت یا عدم حقیقت را ندارد و بیشتر ناظر به واقعیت است و بر این اساس سخن از وجود یا عدم وجود خدا، سخنی غیر علمی است و جزو دغدغه های آن نیست و چنین اظهار نظری همانقدر نادرست است که اظهارنظر یک کشیش یا روحانی از منظر حوزه تخصص دینی خود در باب فیزیک و علم. فراموش نکنیم وقتی لیمیتر ( کشیش فیزیکدان) با نقد علمی خود اثبات کرد که نظریه نسبیت علیرغم درستی در برخی زمینه‌ها دچار اشتباه است ، پاپِ وقت این موفقیت لیمیتر را دلیلی بر حقانیت الهیات مسیحی گرفت. پاسخ لیمیتر به پاپ بسیار ساده بود:«حوزه الهیات هیچ ارتباطی به فیزیک و بالعکس ندارد و موفقیت من در حیطه فیزیک معنا دارد نه الهیات مسیحی» برهمین اساس ممکن است فیزیکدانی کتابی در رد یا اثبات خدا بنویسد اما از منظر علم فیزیک این سخن منطبق با صلاحیت فیزیک نیست بنابراین نه گفته های نیوتن رد باب قطعیت وجود خدا علمی است و نه گفته های هاوکینگ که تلقی از آن نفی خداست.

اگرچه بسیاری با وجود اذعان به اینکه خود هاوکینگ فهم دقیقی از حدو و ثغور علم  دارد اما عامدانه موضوع وجود یا عدم وجود خالق را در معرض قضاوت سطحی عوام می گذارد، بر او تاخته‌اند اما واقعیت این است که خود هاوکینگ تقصیر چندانی نداشت چنانکه پس از انتشار کتاب حاشیه ساز The Grand Design وقتی به همراه  لئونارد ملدینوف همکار خود در تالیف کتاب «طرح بزرگ» در برنامه مجری مشهور لری کینگ شرکت کرد، وقتی لری کینگ این پرسش غیرعلمی و عامه پسند را از یک فیزیکدان کرد که :« آیا خدا وجود دارد یا نه ؟» هاوکینگ پاسخ داد:«خداوند ممکن است وجود داشته باشد ولی علم می‌تواند جهان را بدون نیاز به خلق کننده توضیح دهد». (1)
این سخن در واقع همان سخن در باب ماهیت علم است همچنانکه ملادینوف نیز در جواب مجری که از او پرسید آیا شما و هاوکینگ ملحد هستید، پاسخ داد «خیر» و کتابی هم که به اتفاق هاوکینگ نوشته اند:«  اصلاً مدّعی وجود یا عدم وجود خدا نیست زیرا  این دو مقوله از هم جدا هستند و هرچند دانش فیزیک هستی را بدون نیاز به آفریدگار توضیح می‌دهد ولی این ربطی به مقوله ایمان ندارد».
به دیگر سخن قطعیت در ادعای وجود خدا یا نفی آن، در ساحت علم اتفاق نمی‌افتد و مقوله‌ای ایمانی است.(به تعبیر سورن کیرکگارد همچون قماری بر ماجرایی نامحتوم).  مقولات ایمانی، مقولات علمی (اثر و سبب)نیستند و مقولات ایمانی(به تعبیرمولوی :جانی) نیز تن به گزاره های علمی نمی دهند و اگرچه در جان مقبلانش کارگر می افتند اما در ساحت علم اصولا مجالی برای طرح شان نیست:
بحث جان اندر مقامی دیگرست
 بادهٔ جان را قوامی دیگرست...
بحث عقل و حس اثر دان یا سبب
 بحث جانی با عجب یا بوالعجب!..
این طریق بکر نامعقول بین
در دل هر مقبلی، مقبول بین

نویسنده
سهند ایرانمهر
برچسب‌ها
اشتراک گذاری
مطالب مرتبط مشاهده همه
img-content
عرفان خسروی عرفان خسروی 11 دقیقه مطالعه | 2 روز پیش
img-content
عرفان کسرایی عرفان کسرایی 12 دقیقه مطالعه | 1 هفته پیش
img-content
پوریا ناظمی پوریا ناظمی 14 دقیقه مطالعه | 2 هفته پیش
دیدگاه‌ها
comment_icon دیدگاهت رو بنویس...

برای ثبت نظر ابتدا وارد شوید

mozooazad
به مطالعه مطالب خوب و مفید علاقه‌مندید ؟
عضو خبرنامه پرخواننده‌ترین مطالب موضوع آزاد شوید !
* 2 خبرنامه در هفته. بهترین مطالب موضوع آزاد.
تمامی فعالیت‌های این سایت تابع قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران است.