بخونید، خونده بشید!
فرصتی برای شناسایی جایگاه دیرینه‌شناسی
بخونید، خونده بشید!
موضوع آزاد
این مطلب به بعدا می خوانم شما افزوده شد!
خودت انتخاب کن
اختصاصی موضوع آزاد
عرفان خسروی عرفان خسروی

دیرینه‌شناس، آناتومیست، ژورنالیست و مروج علم

دنبال کن
فرصتی برای شناسایی جایگاه دیرینه‌شناسی
5 دقیقه مطالعه / 8 ماه پیش
img-content
روزنامه شرق روزنامه شرق
روزنامه سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی، ورزشی صبح ایران
دنبال کن
فرصتی برای شناسایی جایگاه دیرینه‌شناسی

من نه مهندسم، نه هرگز دوست داشتم عنوانی مثل مهندس یا دکتر پشت نامم بچسبانم و نه هرگز اجازه‌ داده‌ام مهندس خطابم کنند؛ جز یک مرتبه که آن هم به تقصیر یا اختیار من نبود و مربوط به وقتی می‌شد که تازه دوره کارشناسی ارشد زیست‌شناسی جانوری را تمام کرده بودم و با همکاری یکی از استادان دیرینه‌شناسی، کتاب درسی «فسیل‌شناسی مهره‌داران» را برای دانشگاه پیام نور نوشتیم. کتاب که چاپ شد، دیدم روی جلد کتاب، نام بنده را «مهندس» فلانی نوشته‌اند. حسابی دلخور شدم. سال بعد در مصاحبه دکترا برای رشته زیست‌شناسی دانشگاه تهران شرکت کردم. استادان عزیزم، برای داوری کارهای علمی من که عمدتا در حوزه دیرینه‌شناسی جانوری بود، یکی از استادان دیرینه‌شناسی گروه زمین‌شناسی را هم دعوت کرده بودند. استاد زمین‌شناسی که کتاب «فسیل‌شناسی مهره‌داران» و عنوان من را روی جلد آن دید، به طعنه گفت: در رشته شما هم وقتی هنوز دکتر نشدید، مهندس صدایتان می‌زنند؟

صبح امروز دوباره یاد آن خاطره نادلچسب افتادم؛ وقتی دیدم در یکی از گروه‌های تلگرامی که مجمع علاقه‌مندان به دیرینه‌شناسی و سنگواره‌شناسی است، دوست محترمی، به متن نامه‌ای اداری خطاب به «رئیس محترم سازمان نظام مهندسی معدن ایران» اشاره کرده که در آن مواد امتحانی برای صدور پروانه اشتغال ذکر شده بود؛ مثلا ذیل دروس تخصصی از «زمین‌شناسی اقتصادی»، «تخمین و ارزیابی ذخایر معدنی»، «سنگ‌شناسی و کانی‌شناسی» و... نام‌ برده بود، اما نامی از «چینه و فسیل‌ شناسی» در میان نبود. دوست محترم ما هم دقیقا به همین موضوع معترض بود و نهایتا نوشته بود: «انگار نظام مهندسی هم این رشته را قبول ندارد»! گویا این شکایتی شایع میان بسیاری از دانشجویان علاقه‌مند به دیرینه‌شناسی است که عمدتا تحصیلات خود را با زمین‌شناسی آغاز کرده‌ و در دوره تحصیلات تکمیلی، رشته «چینه و فسیل‌ شناسی» را برگزیده‌اند؛ اما احساس می‌کنند از سوی جامعه به ایشان اجحاف شده و عنوان‌ها و موقعیت‌های موفقیت را نصیب هم‌عنان سابق خود می‌بینند.  بااین‌حال، تصور می‌کنم همان‌طور که اطلاق عنوان مهندس به فارغ‌التحصیل زیست‌شناسی جانوری عجیب و نامتناسب است، انتظار از سازمان نظام مهندسی هم برای حسن توجه به فسیل‌شناسی بیجاست.

بنده جسارت می‌کنم و به‌عنوان جانورشناسی که ١٥ سال است روی سنگواره‌‌های جانوران پژوهش می‌کند و لاجرم سرش همیشه پایین بوده و کمی هم مشق زمین‌شناسی کرده، خدمت همکاران زمین‌شناسم که مثل این برادر کوچکشان، سودایی سنگواره‌ها هستند، عرض می‌کنم که حوزه پژوهشی محبوب ما، یعنی دیرینه‌شناسی، بسیار بنیادی‌تر و پایه‌ای‌تر از حوزه‌های کاربردی و فنی مثل مهندسی است و اگر حس می‌کنیم جامعه باید دیرینه‌شناسی را جدی‌تر بگیرد و بهتر بشناسد، اول باید از خودمان شروع کنیم و استقلال و اهمیت علمی دیرینه‌شناسی را به رسمیت بشناسیم.  موضوع رشته دیرینه‌شناسی، مطالعه زندگی جانداران ادوار گذشته زمین بر اساس یافته‌های سنگواره‌ای است و مأموریت دیرینه‌شناس، بسیار فراتر از اکتشافات معدنی یا مسائل اقتصادی دیگر است. دیرینه‌شناسی حوزه‌ای است که معطوف به تاریخ است، نه اقتصاد. همان‌طور که از پژوهشگران تاریخ انتظار نداریم با پژوهش‌های خود پول تولید کنند، از دیرینه‌شناس هم نباید انتظار داشت پژوهشی انجام دهد که مستقیما به تولید اقتصادی منتهی شود.  سوم آبان امسال، نخستین «روز ملی سنگواره» است که به همت انجمن دیرینه‌شناسی ایران برگزیده شده تا یادآور اهمیت علمی پژوهش‌های دیرینه‌شناسی باشد. اهمیتی علمی که هم‌سنگ رشته‌هایی مثل نجوم، جانورشناسی، گیاه‌شناسی و فیزیک محض است و نباید آن را با اهمیت اقتصادی رشته‌های کاربردی مثل هوافضا، دامپروری، کشاورزی، مکانیک، مهندسی معدن و انواع و اقسام مهندسی‌های دیگر‌ سنجید.

اگر از من بپرسید دیرینه‌شناسی چه فایده‌ای دارد، ساده‌ترین و صریح‌ترین پاسخی که می‌توانم به شما بدهم همین است: دیرینه‌شناسی بی‌فایده است؛ مثل تاریخ. اما اگر از من بپرسید اهمیت‌‌ندادن به دیرینه‌شناسی چه ضرری دارد، به شما خواهم گفت، همان ضرری که از فراموشی تاریخ گریبان ما را می‌گیرد: شناسایی بلاها و مصیبت‌های فراوانی که بر گذشتگان رفته، هیچ‌ فایده‌ای ندارد جز اینکه بدانیم چه باید کرد و چه نباید کرد، تا از بلا بپرهیزیم!


این مقاله که قبلا در روزنامه شرق منتشر شده بود از مجموعه مقالات برگزیده وب فارسی است که در موضوع آزاد باز نشر می‌شود.

 

نویسنده
عرفان خسروی
برچسب‌ها
اشتراک گذاری
از همین وب‌سایت مشاهده همه
img-content
12 دقیقه مطالعه / 2 ماه پیش
img-content
مهزاد الیاسی مهزاد الیاسی 9 دقیقه مطالعه | 3 ماه پیش
مطالب مرتبط مشاهده همه
img-content
عرفان کسرایی عرفان کسرایی 12 دقیقه مطالعه | 14 ساعت پیش
img-content
عرفان کسرایی عرفان کسرایی 7 دقیقه مطالعه | 1 هفته پیش
دیدگاه‌ها
comment_icon دیدگاهت رو بنویس...

برای ثبت نظر ابتدا وارد شوید

mozooazad
به مطالعه مطالب خوب و مفید علاقه‌مندید ؟
عضو خبرنامه پرخواننده‌ترین مطالب موضوع آزاد شوید !
* 2 خبرنامه در هفته. بهترین مطالب موضوع آزاد.
تمامی فعالیت‌های این سایت تابع قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران است.