بخونید، خونده بشید!
تفاوت‌های عجیب اولین و آخرین پیام امام خمینی در جنگ
بخونید، خونده بشید!
موضوع آزاد
این مطلب به بعدا می خوانم شما افزوده شد!
خودت انتخاب کن
اختصاصی موضوع آزاد
جعفر شیرعلی‌نیا جعفر شیرعلی‌نیا

پژوهشگر تاریخی پیرامون مسائل ایران پس از انقلاب و پژوهشگر برجسته تاریخ دفاع مقدس. متولد 1357. از او کتاب‌های متعددی از جمله دایره‌المعارف مصور تاریخ جنگ ایران و عراق و روایتی از زندگی و زمانه هاشمی رفسنجانی به چاپ رسیده است.کانال تلگرام: نکته‌های تاریخی

دنبال کن
تفاوت‌های عجیب اولین و آخرین پیام امام خمینی در جنگ
12 دقیقه مطالعه / 2 هفته پیش
img-content
تفاوت‌های عجیب اولین و آخرین پیام امام خمینی در جنگ

28 فروردین 1367 ارتش صدام با قدرت فاو را از ایران پس گرفت. پس از این شکست، جبهه ایران به نوعی دچار ازهم‌پاشیدگی شد. ارتش عراق ابتکار میدان نبرد را در دست گرفته بود. 4 خرداد شلمچه را پس گرفت و 4 تیر جزایر مجنون را. فضای جامعه سرشار از تردید بود، خیلی‌ها سقوط فاو را معامله‌ای برای پایان جنگ می‌دانستند.
آشفتگی جبهه ایران شباهت‌هایی با غافلگیری ایران در ابتدای جنگ داشت. در ابتدای جنگ آیت‌الله خمینی در پیام‌ها و سخنان متعدد و تاثیرگذاری با مردم سخن گفت اما در انتهای جنگ این پیام‌ها و سخنان به اندازه ابتدای جنگ نیست. آخرین پیام امام قبل از پذیرش قطعنامه مربوط به 13تیر67 است، پیامی که در جواب تسلیت آیت‌الله منتظری درباره واقعه هدف قرارگرفتن هواپیمای مسافربری ایران به دست آمریکایی‌ها صادر شد. 
مقایسه آخرین و اولین پیام امام در جنگ نکات جالبی دارد:
اولین پیام روز 31 شهریور ساعت 7 بعدازظهر پس از حمله عراق، به مناسبت آغاز سال تحصیلی نوشته شده و شروعش در همین باره بود. پیام درباره آغاز جنگ نکات آرامش‌بخشی دارد. امام تاکید کرد که مردم خونسردی خودشان را حفظ کنند و نوشته بود جنگ‌های زیادی در جهان بوده که حالا یکی هم نصیب ایران شده و چیز مهمی نیست. تعبیر دزدی آمده سنگی انداخته و فرار کرده در این پیام معروف شد.
در آخرین پیام ماجرا فرق دارد. امام صریحا می‌گوید: «امروز تردید به هر شکلى خیانت به اسلام است، غفلت از مسائل جنگ، خیانت به رسول‌اللَّه (صلى‌اللَّه‌علیه‌و‌آله‌و سلم‌) است.» 
اما نکته مهم‌تر این‌جاست که گویا ماهیت جنگ نیز فرق کرده است. در پیام اول یک تعریف ساده از جنگ مانند تمام جنگ‌های دنیا ارایه شده است: دشمنی حمله کرده است و باید دفاع کرد و او را سر جای خود نشاند. اما در پیام آخر تعریف از جنگ متفاوت است: «جنگ امروز ما جنگ با عراق و اسرائیل نیست. جنگ ما، جنگ با عربستان و شیوخ خلیج‌فارس نیست. جنگ ما جنگ با مصر و اردن و مراکش نیست؛ جنگ ما جنگ با ابرقدرت‌هاى شرق و غرب نیست. جنگ ما جنگ مکتب ماست علیه تمامى ظلم و جور. جنگ ما جنگ اسلام است علیه تمامى نابرابری‌هاى دنیاى سرمایه‌دارى و کمونیزم. جنگ ما جنگ پابرهنگى علیه خوش‌گذرانی‌هاى مرفهین و حاکمان بى‌درد کشورهاى اسلامى است. این جنگ سلاح نمى‌شناسد، این جنگ محصور در مرز و بوم نیست، این جنگ خانه و کاشانه و شکست و تلخى کمبود و فقر و گرسنگى نمی‌داند. این جنگ جنگ اعتقاد است. جنگ ارزش‌هاى اعتقادى انقلابى علیه دنیاى کثیف زور و پول و خوش‌گذرانى است. جنگ ما جنگ قداست عزت و شرف و استقامت علیه نامردمی‌هاست.»
با وجود این‌که این پیام به‌شدت مهیج‌تر از پیام اول به نظر می‌رسد اما بررسی‌های میدانی نشان می‌دهد به‌هیچ‌وجه تاثیرگذاری پیام اول را ندارد و تاثیر چندانی در مهار آشفتگی جبهه‌ی ایران ندارد. تنها چند روز پس از این پیام ارتش عراق که پیش از این، مناطقی را که ایران گرفته بود پس گرفته بود این بار 21 تیر تا عمق خاک ایران تا منطقه دهلران پیشروی کرد و اسرای زیادی از ایران گرفت و چند روز پس از آن ایران قطعنامه598 را در 27 تیر پذیرفت. 
عوامل متعددی در این موضوع تاثیر دارد اما یکی از آن‌ها تفاوت نگاه به جنگ و هدف از جنگ در مقاطع مختلف است. در ابتدای جنگ تا فتح خرمشهر جنگ هدف‌های مشخص، دقیق و قابل‌درکی دارد. ابتدا دفاع و جلوگیری از پیشروی دشمن و پس از آن تلاش برای آزادی زمین‌های اشغالی. پس از آزادی خرمشهر هدف تنبیه متجاوز نیز هدف مشخصی است اما به‌تدریج با طولانی شدن روند جنگ و مطرح شدن بحث‌های متعددی مانند تشکیل حکومت اسلامی در عراق و یا فتح قدس و ... قدری ماجرا پیچیده می‌شود. هدف‌های بزرگی که با پیشروی‌های کند در جبهه‌ی جنگ همخوانی ندارد. پیام آخر امام نیز با وجود محکم و مهیج بودن تعریف قابل درکی از جنگ ارایه نمی‌دهد. جالب است دو هفته بعد از این پیام، ایران قطعنامه598 را می‌پذیرد. بعد از پذیرش قطعنامه وقتی ارتش صدام و نیروهای مجاهدین خلق(منافقین) حمله‌های بزرگی انجام می‌دهند مردم به جبهه‌ها سرازیر می‌شوند. به نظر می‌رسد یکی از دلایل این حضور این است که جنگ دوباره شرایط قابل درک و هدف‌های مشخصی پیدا کرده است.
در سخنرانی امروز عصر در خانه‌ی اندیشمندان علوم اسلامی به ابعاد دیگری از موضوع امام و جنگ خواهم پرداخت. در سه یادداشت روزهای زوج هفته آینده به سه مقطع مهم جنگ: 1. آغاز، 2. ادامه پس از فتح خرمشهر و 3. پایان جنگ می‌پردازم.
-  منبع پیام اول: صحیفه امام، جلد13، صفحه221
-  منبع پیام آخر: صحیفه امام، جلد21، صفحه68

نویسنده
جعفر شیرعلی‌نیا
برچسب‌ها
اشتراک گذاری
از همین نویسنده مشاهده همه
img-content
جعفر شیرعلی‌نیا جعفر شیرعلی‌نیا 12 دقیقه مطالعه | 2 ماه پیش
img-content
جعفر شیرعلی‌نیا جعفر شیرعلی‌نیا 14 دقیقه مطالعه | 2 ماه پیش
مطالب مرتبط مشاهده همه
img-content
شکیب شیخی شکیب شیخی 12 دقیقه مطالعه | 2 هفته پیش
دیدگاه‌ها
comment_icon دیدگاهت رو بنویس...

برای ثبت نظر ابتدا وارد شوید

mozooazad
به مطالعه مطالب خوب و مفید علاقه‌مندید ؟
عضو خبرنامه پرخواننده‌ترین مطالب موضوع آزاد شوید !
* 2 خبرنامه در هفته. بهترین مطالب موضوع آزاد.
تمامی فعالیت‌های این سایت تابع قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران است.