بخونید، خونده بشید!
آیا رای مردم یعنی نظر مردم؟
بخونید، خونده بشید!
موضوع آزاد
این مطلب به بعدا می خوانم شما افزوده شد!
خودت انتخاب کن
اختصاصی موضوع آزاد
جعفر شیرعلی‌نیا جعفر شیرعلی‌نیا

پژوهشگر تاریخی پیرامون مسائل ایران پس از انقلاب و پژوهشگر برجسته تاریخ دفاع مقدس. متولد 1357. از او کتاب‌های متعددی از جمله دایره‌المعارف مصور تاریخ جنگ ایران و عراق و روایتی از زندگی و زمانه هاشمی رفسنجانی به چاپ رسیده است.کانال تلگرام: نکته‌های تاریخی

دنبال کن
آیا رای مردم یعنی نظر مردم؟
9 دقیقه مطالعه / 1 سال پیش
img-content
آیا رای مردم یعنی نظر مردم؟

«ظهر مهندس [مهدی] بازرگان و دکتر [ابراهیم] یزدی آمدند و از فشار حزب‌الله بر آن‌ها گله داشتند و چاره‌جویی می‌کردند. گفتم مردم شما را همکار بنی‌صدر و منافقین می‌دانند و طبعًا عکس‌العمل نشان می‌دهند. شما اگر به راستی جمهوری اسلامی را قبول دارید و آن‌ها را قبول ندارید، موضع‌گیری کنید والا کاری نمی‌توانیم بکنیم. به آن‌ها گفتم که رفتارتان جوری است که اگر بنی‌صدر  به فرض محال  برگشت، بتوانید با او کارکنید؛ اشتباه می‌کنید.» این بخشی از یادداشت روزانه هاشمی رفسنجانی در 21 اردیبهشت 1361 است. هاشمی نوشته که مردم مهندس بازرگان را همکار بنی‌صدر و منافقین می‌دانند. به‌راستی سیاستمداران نظر مردم را چگونه تشخیص می‌دهند؟
مهندس بازرگان در سخت‌ترین شرایط نخست‌وزیر دولت موقت شد. امور کشوری را به دست گرفت که سامانی نداشت اما توقعات در اوج بود. منتقدان و مخالفان مهندس بازرگان نیز طیف‌های متنوع سیاسی بودند. از بنی‌صدر گرفته تا سران روحانی حزب جمهوری تا مجاهدین خلق تا جوانان معروف به انقلابی و خط امام. انتقادهای آیت‌الله خمینی نیز هر ازگاه دولت را در شرایط بسیار سختی قرار می‌داد. مخالفت با تصویب ولایت فقیه در قانون اساسی مهندس بازرگان را در شرایط سخت‌تری نیز قرار داد.
آبان 1358 مهندس بازرگان در الجزیره با برژینسکی دیدار کرد. افشای این دیدار مهندس و دولتش را در شرایط سختی قرار داد. چند روز پس از این دیدار دانشجویان خط امام سفارت آمریکا را گرفتند. مهندس بازرگان و دولتش مخالف بودند. دولتی که پیش از آن نیز چندبار استعفا داده بود دوباره استعفا داد و با پذیرش امام دولت موقت به پایان کارش رسید. مدتی پس از این استعفا، دانشجویان خط امام با اسنادی که از سفارت آمریکا به دست آورده بودند افشاگری‌هایی را آغاز کردند که یکی از پرسروصداترین‌هایش علیه عباس امیرانتظام سخنگوی دولت موقت و یار نزدیک مهندس بازرگان بود که به جرم جاسوسی محاکمه و به اعدام محکوم شد. مهندس بازرگان تمام قد از او حمایت کرد. گویا با تلاش‌های مهندس حکم اعدام امیرانتظام به حبس ابد تبدیل شد. به نظر می‌رسد آن زمان بسیاری از گروه‌های سیاسی مخالف مهندس بازرگان اکثریت مردم را در مخالفت با بازرگان با خود هم‌نظر می‌دانستند. اسفند 1358 که چندماهی بیشتر از استعفا و فشار سیاسی بر مهندس بازرگان نگذشته بود اولین انتخابات مجلس پس از انقلاب برگزار شد و مهندس بازرگان در شهر تهران نامزد انتخابات بود. بازرگان با بیش از یک میلیون و چهارصدهزار رای به عنوان نفر سوم پس از فخرالدین حجازی و حسن حبیبی به مجلس راه یافت. 
آیا می‌توان نظر سیاسیون و گروه‌هایی که خود را نماینده مردم معرفی می‌کنند را لزوما با نظر مردم یکسان فرض کرد؟ مهندس بازرگان و دوستانش در نهضت آزادی پس از التهابات سال 60 در شرایط سخت‌تری قرار گرفتند و گاه سخنان بازرگان در مجلس اول به تشنجی سخت می‌انجامید از جمله در 15 مهر 1360. 
در روزهای بعد یکی از مسایل مجلس و مطبوعات اعتراض به سخنان بازرگان بود. یکی از مقالات تند علیه سخنان بازرگان را سید محمد خاتمی 18 مهر60 در کیهان نوشت و به‌شدت به بازرگان تاخت که چرا برای تروریست‌های وطنی دل می‌سوزاند و آن‌ها را جوانان این مرز و بوم می‌داند و به آمریکایی نامیدن آن‌ها اعتراض می‌کند. خاتمی نوشت: «مراد از آمریکایی بودن نحوه‌ای از دید و بینش است که بسادگی ابزار دست سیاست‌های توسعه‌طلبانه آمریکا می‌شود و به خاطر برخورداری از همین دید و بینش، جریانی که شما در راس آن قرار دارید همواره از مواضع ضدآمریکایی جمهوری اسلامی البته با توجیهات گوناگون اظهار نارضایتی و حتی مخالفت قولی و عملی کرده است و چه نقصی در کار شما است که فردی چون امیرانتظام جاسوس و مزدور آمریکا تا سطح معاونت نخست‌وزیر و سخنگوی دولت موقت بالا می‌آید؛ لابد امیرانتظام هم آمریکایی نیست والا کسی نمی‌گوید که شخص شما با آمریکا سر و سری دارید.» مهندس بازرگان دوباره در شرایط سختی قرار گرفته بود. او در انتخابات مجلس دوم در سال 1363 حضور پیدا نکرد و هنگامی‌که در سال 1364 در انتخابات ریاست‌جمهوری ثبت‌نام کرد توسط شورای نگهبان رد صلاحیت شد. این رد صلاحیت با حاشیه‌های بسیاری همراه بود که در فرصتی دیگر به آن می‌پردازم. 
به راستی نظر مردم با جو سیاسی غالب تا چه حد هماهنگ است؟ سیاستمداران در ایران چگونه نظر مردم را تشخیص می‌دهند؟ فعالیت گروه‌های سیاسی برای نشان دادن نظر مردم تا چه حد به واقعیت نزدیک است؟ مسوولان جمهوری اسلامی تا چه حد تصویری را که خود و گروه‌های سیاسی از «نظر مردم» ساخته‌اند باور می‌کنند و تا چه حد سعی می‌کنند از راه‌های دیگری «نظر مردم» را دریابند؟ آیا رای مردم را می‌توان به عنوان «نظر مردم» تفسیر کرد؟

نویسنده
جعفر شیرعلی‌نیا
برچسب‌ها
اشتراک گذاری
از همین نویسنده مشاهده همه
img-content
like14K
tag
جعفر شیرعلی‌نیا جعفر شیرعلی‌نیا 14232 خواننده / 12 دقیقه مطالعه | 1 سال پیش
img-content
like1K
tag
جعفر شیرعلی‌نیا جعفر شیرعلی‌نیا 1104 خواننده / 14 دقیقه مطالعه | 1 سال پیش
img-content
like1K
tag
جعفر شیرعلی‌نیا جعفر شیرعلی‌نیا 1267 خواننده / 14 دقیقه مطالعه | 1 سال پیش
مطالب مرتبط مشاهده همه
img-content
احسان رضایی احسان رضایی 14 دقیقه مطالعه | 1 ماه پیش
img-content
محمدرضا ایدرم محمدرضا ایدرم 1752 خواننده / 10 دقیقه مطالعه | 4 ماه پیش
img-content
15 دقیقه مطالعه / 5 ماه پیش
دیدگاه‌ها
comment_icon دیدگاهت رو بنویس...

برای ثبت نظر ابتدا وارد شوید

mozooazad
به مطالعه مطالب خوب و مفید علاقه‌مندید ؟
عضو خبرنامه پرخواننده‌ترین مطالب موضوع آزاد شوید !
* 2 خبرنامه در هفته. بهترین مطالب موضوع آزاد.
تمامی فعالیت‌های این سایت تابع قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران است.