بخونید، خونده بشید!
همه شعرهایی که سهراب نگفته است
بخونید، خونده بشید!
موضوع آزاد
این مطلب به بعدا می خوانم شما افزوده شد!
خودت انتخاب کن
اختصاصی موضوع آزاد
احسان رضایی احسان رضایی

روزنامه‌نگار . نویسنده

دنبال کن
همه شعرهایی که سهراب نگفته است
35435 خواننده / 9 دقیقه مطالعه / 2 سال پیش
like35K
img-content
همه شعرهایی که سهراب نگفته است

بعد از انتشار پست قبلی در مورد انتساب ابیات نامربوطی به قیصر امین‌پور در یک کتاب کمک‌آموزشی، تصویر دیگری دیدم از بی‌دقتی بر روی جلد یک کتاب کمک‌آموزشی دیگر که شعری را به سهراب سپهری نسبت داده که فقط در فضای مجازی به نام اوست و در دفترهای شعر خودش وجود ندارد.

 دنبال منبع یا شاعر اصلی بودم که به مطلبی در وبلاگ آقای مازیار دهقانی برخوردم که بقیه موارد جعلیِ منسوب به سهراب سپهری را هم ذکر کرده. مطلب خوب و دقیقی است که اصلش اینجاست.

«نه تو می‌مانی
نه اندوه
و نه هیچ یک از مردم این آبادی
به حباب نگران لب یک رود قسم
و به کوتاهی آن لحظه شادی که گذشت
غصه هم خواهد رفت
آن‌چنانی که فقط خاطره‌ای خواهد ماند
لحظه‌ها عریانند
به تن لحظۀ خود جامۀ اندوه مپوشان هرگز»

چندین سال پیش، برای اولین بار این شعر را در فیس‌بوک دیدم. یکی از دوستان به اشتراک گذاشته بود و شاعر هم طبیعتاً سهراب سپهری! رسم است انگار که هر چه شعرِ این ریختی را به سهراب نسبت دهند! بعد از آن چپ و راست این شعر به اشتراک گذاشته شد. هرچه نگاه می‌کردم، به نظرم ربطی به شعر سهراب نداشت، چه از نظر انتخابِ واژه‌ها و چه از نظرِ وزن و آهنگ، و چه از نظرِ پیام. همیشه هم آن‌قدر لایک پای آن می‌خورد که آدم به سختی جرأت می‌کند زیرش کامنت بگذارد که مالِ سهراب نیست. امّا من جرأت کردم و بارها کامنت گذاشتم. جواب‌های دوستان هم جالب بود. مثلاً «اگه سهراب نگفته، پس کی اینو گفته؟». یعنی باید می‌دانستم؟ جواب می‌دادم که وب‌سایتی هست به اسم سهراب سپهری که در آن همه «هشت کتاب» موجود است و امکان جستجوی آنلاین هم دارد. غیر از هشت کتاب، کتاب «هنوز در سفرم» هم هست که یک سری نامه و شعر منتشرنشده از سهراب را در برمی‌گیرد و به همت خواهر سهراب منتشر شده. غیر از این دو اساساً منبع دیگری برای آثار منظومِ سهراب وجود ندارد. «اتاقِ آبی» هست که آن هم سه نثر را شامل می‌شود. وقتی در آن دو منبع اول شعری را پیدا نکنیم، یعنی یک جای کار لنگ می‌زند. آن اوایل که توی اینترنت دنبال این شعر می‌گشتم، می‌دیدم که بعضی جاها به کیوان شاهبداغی نسبت داده‌اند و خیلی جاها به سهراب. حالا اگر بگردید، به سختی می‌توانید ارجاعی به اولی پیدا کنید. اما شاعر همان است. این شعر را می‌توانید در وبلاگ خودِ شاعر پیدا کنید. اصلِ شعر البته طولانی‌تر است و اتفاقاً اگر آن را کامل پخش می‌کردند، بهتر می‌شد ملت را قانع کرد که شعر ربطی به سهراب ندارد.

مهرماه ۱۳۹۰ و نزدیک اکران عمومیِ فیلم «یه حبّه قند» به کارگردانیِ سیدرضا میرکریمی،  رخشان بنی‌اعتماد آنونس فیلم را ساخت. آنونس با چند خط شعر شروع می‌شود. روی تصویرِ شاخ و برگ درخت‌های سیب، نوری که از لابه لای شاخه‌ها به سمت ما می‌آید و دستی که به سمت سیب می‌رود، شعر خط به خط نقش می‌بندد. همزمان، شعر را با صدای خودِ بنی‌اعتماد می‌شنویم:

«زندگی جیرۀ مختصری است
مثل یک فنجان چای
و کنارش عشق است
مثل یک حبۀ قند»

و پای شعر نوشته می‌شود سهراب سپهری. این یکی دیگر خیلی حیرت‌زده‌ام کرد. یعنی بین این‌همه آدمِ کاردرست، یک نفر متوجه نشده یا حتی شک نکرده که ممکن است این شعر را سهراب نگفته باشد؟ به این شعر بعضی جاها این یک خطِ ضایع را هم اضافه کرده‌اند:

«زندگی را با عشق نوش جان باید کرد ...»

داستان انتشار شعرهای به غلط منسوب به سهراب محدود، به اینها نیست. اگر چرخی در اینترنت بزنید، خواهید دید قضیه خیلی وسیع‌تر از این حرف‌هاست.

 «... زندگی شاید آن لبخندی ست، که دریغش کردیم»

این هم بخشی از شعر بلندی است سرودۀ کیوان شاهبداغی، اما بیشتر همین یک جمله‌اش نقل شده و تقریباً همه جا به اسمِ سهراب سپهری.

«من به آمار زمین مشکوکم
اگر این سطح پر از آدم‌هاست
پس چرا این همه دل‌ها تنهاست؟!»

شاعر این شعر در اینجا هُدی به‌نژاد عنوان شده. جالب این که شعر را ظاهراً توسعه هم داده‌اند که نسخه طولانی‌ترِ آن حتی کارِ شاعر اصلی هم نبوده:

«من به آمار زمین مشکوکم تو چطور؟
اگر این سطح پر از آدمهاست
پس چرا این همه دلها تنهاست؟
بیخودی می‌گویند هیچ کس تنها نیست
چه کسی تنها نیست؟ همه از هم دورند
همه در جمع ولی تنهایند
من که در تردیدم تو چطور؟ ...»

که بقیه‌اش تا حدّ انشاهای دبستان نزول پیدا می‌کند.

یک شعر دیگر هم همه جا به سهراب نسبت داده شده، اما من هر چقدر به دنبال شاعر اصلی گشتم، به نتیجه نرسیدم:

«تو مرا یاد کنی یا نکنی
باورت گر بشود ، گر نشود
حرفی نیست
اما
نفسم می‌گیرد
در هوایی که نفس‌های تو نیست»

نویسنده
احسان رضایی
برچسب‌ها
اشتراک گذاری
از همین نویسنده مشاهده همه
img-content
احسان رضایی احسان رضایی 8 دقیقه مطالعه | 2 سال پیش
img-content
احسان رضایی احسان رضایی 1201 خواننده / 11 دقیقه مطالعه | 2 سال پیش
img-content
like2K
tag
احسان رضایی احسان رضایی 2810 خواننده / 7 دقیقه مطالعه | 2 سال پیش
مطالب مرتبط مشاهده همه
img-content
فرزین سوری فرزین سوری 1063 خواننده / 8 دقیقه مطالعه | 1 هفته پیش
img-content
3679 خواننده / 20 دقیقه مطالعه / 1 هفته پیش
دیدگاه‌ها
comment_icon دیدگاهت رو بنویس...

برای ثبت نظر ابتدا وارد شوید

1 سال پیش
با سلام وتشکر از مطلب مفیدتون من شدیدا طرفدار اشعار سهراب سپهری هستم و واقعا ناراحتم که اکثر این اشعارو خودمم به اشتراک گذاشتم ولی وقتی داشتم شعر آقای شاهبداغی، را میخواندم وبا هشت کتاب مقایسه میکردم باید بگم که یه قسمتهایی بسیار شبیه شعر اهل کاشانم (همان قسمتی که در باره زندگی سرودند) و یک قسمتهایی هم شبیه *ساده رنگ*و سایر اشعار سهراب هست فکر کنم ایشان شدیدا از مرحوم سپهری الهام گرفتند البته اگر شعر کامل خوانده شود تفاوتها معلوم میشود باز هم سپاس از روشنگری شما
ادامه دیدگاه...
mozooazad
به مطالعه مطالب خوب و مفید علاقه‌مندید ؟
عضو خبرنامه پرخواننده‌ترین مطالب موضوع آزاد شوید !
* 2 خبرنامه در هفته. بهترین مطالب موضوع آزاد.
تمامی فعالیت‌های این سایت تابع قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران است.