بخونید، خونده بشید!
بنیادگرایی اسلامی، فرزند ناخلفی که وصله‌هایش ناجور صدا می‌دهند
بخونید، خونده بشید!
موضوع آزاد
این مطلب به بعدا می خوانم شما افزوده شد!
خودت انتخاب کن
اختصاصی موضوع آزاد
خضر شمسی خضر شمسی

دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری. با بیش از 50 مقاله علمی در مجلات و همایش بین المللی و ملی در زمینه های تخصصی و عمومی.
پژوهشگر، نویسنده و شاعر

دنبال کن
بنیادگرایی اسلامی، فرزند ناخلفی که وصله‌هایش ناجور صدا می‌دهند
0 دقیقه مطالعه / 1 سال پیش
img-content
بنیادگرایی اسلامی، فرزند ناخلفی که وصله‌هایش ناجور صدا می‌دهند

ظهور اسلام و سرعت استثنائی انتشار آن در جهان، نقطه عطفی در تاریخ بشریت پدید آورد. پس از آنکه دین اسلام بر محمد پیامبر خدا نازل شد در طی چند نسل از کرانه های غربی آفریقا تا سواحل جنوبی شرقی آسیا دامن گسترد. در زمان حاضر، دین اسلام دربرگیرنده بیش از 1 میلیارد و 600 میلیون[1] نفر مردان و زنانی است که به شدت به عقیده خود پایبند هستند. علت بنیادی رشد آن، بینش جهانشمول آن است که فوق تمایزات نژادی است و به مردمان امکان می دهد ضمن حفظ فرهنگ خود، در چارچوب اسلام به یکدیگر بپیوندند.

هنوز اندک زمانی از پدید آمدن دین اسلام با عنوان دین خاتم و با ایده کاستن از اختلافات و تنازعات نگذشته بود که مسلمانان به سبب عوامل مختلف فکری، سیاسی و اجتماعی دچار تفاوت های نه چندان کمی در عقاید و رفتار شدند. دامنه اختلافات هر روز بیشتر گردیده، و منازعات پیرو حمایت از تفکرات خاص هر گروه زیادتر شده است.  طوری که با گذشت بیش از 1400 سال از عمر اسلام شاهد شیوه دیگری از اسلامیّت و تفکرات برگرفته از دین اسلام بودیم. گسترش فرقه ها و تعدد مذاهب در بطن اسلام باعث گشت، که فرقه های کوچکتر اسلامی زیر ذره بین دشمنان دیرین اسلام قرار گرفته، و در نهایت آنان به عنوان ابزاری جهت خدشه دار کردن اصول اولیه اسلام انتخاب و در چند سال گذشته واژه نامأنوس «تروریسم» را با عنوان برچسبی غیرمتعارف بر کالبد خواب آلود اسلام حک کردند، واژه و اصطلاحی که هیچ سنخیتی با دین اسلام نداشته، و در اصل دین اسلام جهت برچیدن بساط خشونت، اباحه گری، فساد، بت پرستی و ..... بر جهانیان ارزانی داشته شده است.

فرقه گرایی مذهبی که بیشتر به صورت رادیکالیسم مذهبی ظاهر می شود، به دلیل افراط و کج فهمی در استنباط های مذهبی، در عمل نیز از خود رفتارهای افراطی بروز می دهد که عملیات انتحاری بی هدف و کور یکی از آنهاست؛ عملی که از اساس با آموزه های اسلامی و آموزه های سایر ادیان الهی در تضاد است. گروه های رادیکال مذهبی هم چون القاعده و منافقین با انجام عملیات انتحاری کور و بی هدف آن هم با استفاده ابزاری از زنان و کودکان، از جمله این گروه ها به شمار می روند. البته رادیکالیسم مذهبی به هیچ وجه به پیروان دین اسلام اختصاص ندارد. بلکه در سایر ادیان از جمله در میان پیروان مسیحیت و یهود نیز گروه های افراط گرای مذهبی که به عملیات تروریستی متوسل شده اند، وجود دارد، اما با وجود این، رسانه های غربی رفتارهای قبیح افراط گرایان مسلمانانی همچون القاعده را بیشتر برجسته کرده اند تا از جاذبه دین اسلام نزد آزاد اندیشان غربی، که روبه گسترش است بکاهند. یوسف عبدالله القرضاوی در کتاب «بیداری اسلامی»؛ مظاهر افراط گرایی را تبیین می نماید. افراط گرایی دینی به صورت عمده و برجسته ای خود را به صورت اشکال شش گانه نشان می دهد. شکل نخست افراط گرایی، تعصب ورزیدن بر رأی خویش و عدم اعتراف به نظرات دیگران است. شکل دوم افراط گرایی، در الزام جمهور مردم به آنچه خداوند آن ها را بدان ملزم نساخته است بروز می یابد؛ سخت گیری نابجا در عمل به امور دینی، اعمال غلظت و خشونت، گمان بدداشتن نسبت به مردم و سقوط در ورطه تکفیر، اشکال دیگر افراط گرایی دینی است که قرضاوی آنها را توضیح می دهد.

اختلافات مذهبی به هر شکل و به وسیله هر عاملی که ایجاد گردد در بسیاری از موارد به نزاع ها و جنگ های ویرانگری تبدیل شده اند و بعضاً به شکل گیری قدرت های سیاسی تازه ای منجر شده اند؛ در ویرانگرترین مورد به زوال و نابودی یک تمدن انجامیده است. عدم توفیق مذهب یهود در گسترش آن و عدم توفیق مسلمانان در جهانی ساختن دین اسلام به شکل ملموس، محصول نزاع های درون دینی در قرون اولیه ظهور اسلام است. در تداوم همین منازعات بود که قدرت دنیای اسلام رو به ضعف نهاده، تمدن نوپای اسلامی یا «عصر زرین اسلامی» به ورطه نابودی افتاد. بنابراین همانگونه که وحدت مذهبی از نعمت های بزرگ و مایه تعالی پیروان دین است؛ تفرقه و تشتت نیز به همان مقدار، عامل نابودی و ضعف آنان خواهد بود. یکی از پژوهشگران معاصر ضمن اشاره به مواردی از جلوگیری پیامبر (ص) از اختلاف و جدل، ویژگی های اختلاف و نوع رویارویی پیامبر (ص) با آن را چنین می شمارد: اولاً سعی و تلاش صحابه بر عدم اختلاف بوده و در صورتی که زمینه ای برای شقاق و تنازع پیش می آمد در پرتو هدایت پیامبر از بروز و ظهور آن  جلوگیری می کردند. صحابه نیز  مسائل اختلافی را بر پیامبر عرضه می کردند و در برابر داوری خدا و پیامبر (ص) سر تسلیم فرود می آوردند. به علاوه اینکه آنان در اختلافات خود بر تقوا و ادب همت می گماشتند و حدود و اختلاف را نگه می داشتند و تا آنجا که ممکن بود به مراء و جدال بی حاصل روی خوش نشان نمی دادند. ثانیاً، پیامبر (ص) نیز اختلافات را در مواردی بر می تابید که خود آن موارد تأویل و برداشت متفاوت را می پذیرفت. در این موارد پیامبر حرمت صاحبان آن نظرها را نگه می داشت. در پرتو چنین تدابیری موارد اختلافی کمتر به چشم می خورد.

جهان اسلام به ویژه در سال های اخیر با رواج اصطلاحات و تعابیری چون تروریست های اسلامی، بنیادگرایان مسلمان، تندروهای اسلامی و تروریسم اسلامی در سطح بین المللی در معرض القای برخی شبه ها و ایجاد جوّ خصمانه علیه خود بوده است که بارزترین نمونه آن بازتاب تبلیغی بسیار منفی انفجارات 20 شهریور ماه آمریکا[2] بر وجهه مسلمانان است. البته نمی توان کتمان کرد که بخشی از مسئولیت این وضع متوجه خود جوامع اسلامی است، چرا که متأسفانه تعداد چشمگیری از اقدامات تروریستی به وسیله یا علیه مسلمانان یا در داخل سرزمین -های اسلامی انجام می شود. از سویی دیگر، برخی کاستی ها در این جوامع از جمله نا آشنایی با تعالیم حیات بخش اسلام و عدم تحرک شایسته آنها در صحنه های بین المللی به این مشکل دامن زده است. یکی از معروفترین جملاتی که در حال حاضر در میان رسانه های غربی رواج دارد این است که: «همه مسلمانان تروریست نیستند، ولی همه تروریست ها مسلمانند.» در حالی که این سخن حتی به اعتراف دانشمندان منصف غربی نیز بی اساس است، زیرا بسیاری از گروه های تروریستی ریشه ایدئولوژیک و مذهبی ندارند و از طرفی، بسیاری از گروه های تروریستی که ریشه مذهبی و ایدئولوژیک دارند، مسلمان نیستند بلکه از پیروان سایر ادیان و فرقه های مذهبی به شمار می روند. بهترین شاهد بر این ادعا این است که از میان حدود 48 سازمان تروریستی که در لیست سیاه اتحادیه اروپا قرار دارند، حدود 36 سازمان تروریستی از این لیست، هیچ ارتباطی با اسلام ندارند. این در حالی است که بروز و ظهور رادیکالیسم مذهبی، در سیاست های جنگ طلبانه غرب ریشه داشته و حتی نتیجه برخی از خشونت ها و اعمال تروریستی این گروه ها نیز مستقیم و یا غیر مستقیم از همین سیاست ها ناشی می شود و این حقیقت تا آنجا پیش رفته است که به اعتراف بسیاری از دانشمندان غربی، طراحان یکی از بزرگترین عملیات تروریستی جهان یعنی حادثه 11 سپتامبر، خود سازمان جاسوسی آمریکا و سازمان جاسوسی اسرائیل بوده اند و حتی در کشورهای اروپایی کتاب ها و آثار متعددی برای اثبات این ادعا منتشر شده است.

نگاهی بر سابقه ترور در بین مسلمانان صدر اسلام و ترور پیشوایان دینی از جمله عمربن الخطاب (644-581م)، عثمان بن عفان (656-579م) و علی بن ابیطالب (661-599م)، همگی هر چند با تروریسم به معنای امروزی پیوند روشنی ندارند، ولی پرده از یک راستی بر می دارند. و آن اینکه، ماندگاریِ هراس افکنی در تاریخ، بیشتر یا به انگیزه های کیشی و مذهبی بوده است یا به دلیل های سیاسی. اما با همه این تفاسیر جامعه ای که اسلام ترسیم می کند جامعه ای است برخوردار از امنیت و در آن عبادت خدا و دوری از طاغوت محسوس است. اسلام، یک ایدئولوژی نظام مند و شفاف است که دارای اصول اخلاقی، جهان بینی معیّن در مورد عدالت سیاسی و اجتماعی است. به طور بالقوه، جاذبه و کشش اسلام جهانی است؛ چرا که از نظر این دین تمامی انسانها برابر هستند. از این رو آیات و روایات متعدد و فراوانی در منع ترور، قتل پنهانی و خشونت وجود دارد که هیچ گونه تردیدی را درباره «تحریم دینی ترور» و خشونت باقی نمی گذارد.


فَانطَلَقَا حَتَّىٰ إِذَا لَقِیَا غُلَامًا فَقَتَلَهُ قَالَ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَکِیَّهً بِغَیْرِ نَفْسٍ لَّقَدْ جِئْتَ شَیْئًا نُّکْرًا:

(باز به راه خود ادامه دادند، تا اینکه نوجوانی را دیدند، و او آن نوجوان را کشت. "موسی" گفت: آیا انسان پاکی را بی آنکه قتلی کرده باشد کشتی؟ به راستی کار زشتی را انجام داده ای)[3].


مِنْ أَجْلِ ذَٰلِکَ کَتَبْنَا عَلَىٰ بَنِی إِسْرَائِیلَ أَنَّهُ مَن قَتَلَ نَفْسًا بِغَیْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسَادٍ فِی الْأَرْضِ فَکَأَنَّمَا قَتَلَ النَّاسَ جَمِیعًا وَمَنْ أَحْیَاهَا فَکَأَنَّمَا أَحْیَا النَّاسَ جَمِیعًا وَلَقَدْ جَاءَتْهُمْ رُسُلُنَا بِالْبَیِّنَاتِ ثُمَّ إِنَّ کَثِیرًا مِّنْهُم بَعْدَ ذَٰلِکَ فِی الْأَرْضِ لَمُسْرِفُونَ:

(به همین جهت بر بنی اسرائیل مقرر داشتیم که هرکس، انسانی را بدون قتل یا فساد در روی زمین بکُشد، چنان است که گویی همه ی مردم را کشته است و رسولان ما، دلایل روشن برای بنی اسرائیل آورده اند، اما بسیاری از آنها، پس از آن در روی زمین، تعدّی و اسراف کردند)[4].


وَلَا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِی حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ وَمَن قُتِلَ مَظْلُومًا فَقَدْ جَعَلْنَا لِوَلِیِّهِ سُلْطَانًا فَلَا یُسْرِف فِّی الْقَتْلِ إِنَّهُ کَانَ مَنصُورًا:

(و کسی را که خداوند خونش را حرام کرده، نکشید، جز به حق. و آنکس که مظلوم کشته شده، برای ولی اش سلطه و "حق قصاص" قرار دادیم، اما در قتل اسراف نکنید، چرا که او مورد حمایت است)[5].


لَئِن بَسَطتَ إِلَیَّ یَدَکَ لِتَقْتُلَنِی مَا أَنَا بِبَاسِطٍ یَدِیَ إِلَیْکَ لِأَقْتُلَکَ إِنِّی أَخَافُ اللَّهَ رَبَّ الْعَالَمِینَ:

("هابیل به قابیل" اگر تو دست به کشتن من بزنی من دست به کشتن تو نمی زنم. من از خداوند جهانیان می ترسم)[6].


خداوند متعال با برجسته ساختن نقشه راه در مسیر رسیدن به سعادت و خوشبختی، همه سؤالات و دغدغه های مومنان واقعی را جواب می گوید؛ و ردای شک و دودلی را از قلب مسلمانان راستین می زداید، و وحدت را به عنوان تک اصل فراموش شده ی جهان اسلام معرفی می کند و همه گروه ها و فرقه ها را به زیر پرچم اسلام فرا می خواند، و با زیر سؤال بردن کسانی که فرقه یا مذهب خود را برتر از مذاهب دیگر می پندارند، سعی در کم اهمیت جلوه دادن جزئیات دارد، طوری که در بیشتر آیات اصول کلی اسلام را در داشته های دیگری جز آن چیزی که فرقه ها بر سر آن اختلاف دارند بیان داشته است. بنابراین می توان گفت: خداوند متعال با تأکید بر آیات بالا حجت را بر مومنان تمام کرده، و اختلافات در جزئیات غیر لازم را کار همانندی با مشرکان می پندارد. آری وحدت نسخه ی اصلی و دوای شفابخش امروز جهان اسلام است که در آتش تفرقه ها و کینه توزی ها می سوزد و دشمنان اسلام، این آتش را شعله ورتر می کنند و مال و جان مسلمانان در این معرکه در حال از بین رفتن است. ای کاش کسانی که حکم به تکفیر مسلمین می دهند، به این آیه از قرآن بیشتر توجه می کردند که می فرماید:


یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِذَا ضَرَبْتُمْ فِی سَبِیلِ اللَّهِ فَتَبَیَّنُوا وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقَىٰ إِلَیْکُمُ السَّلَامَ لَسْتَ مُؤْمِنًا تَبْتَغُونَ عَرَضَ الْحَیَاهِ الدُّنْیَا فَعِندَ اللَّهِ مَغَانِمُ کَثِیرَهٌ کَذَٰلِکَ کُنتُم مِّن قَبْلُ فَمَنَّ اللَّهُ عَلَیْکُمْ فَتَبَیَّنُوا إِنَّ اللَّهَ کَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِیرًا:

(ای کسانی که ایمان آورده اید، هرگاه در راه خدا گام بر می دارید، تحقیق کنید و به کسانی که اظهار اسلام کرده اند، نگوئید که مؤمن نیستید)؛ [7]


به طور قطع رسیدن به وحدت پایدار در بین مسلمین، مستلزم رعایت یک سری شاخصه ها و ویژگی هایی است که بصورت مکرر در قرآن کریم به آنها اشاره شده است، اما در این بین بدخواهان و ناقضان وحدت اسلامی با جزئی نگری بیش از حد و شکافتن آیات سعی در نگریستن تک بُعدی به دین اسلام داشته و در نهایت تلاش آنان به جدایی و تفرق دین و تشکیل مذاهب متعدد گردیده است، طوری که در سده گذشته این آتش نفاق شعله ورتر گردیده، و فرقه های افراطی نیز هیزم کش این آتش گردیده اند و تلاشهای صورت گرفته برای برجسته کردن اشتراکات بین مذاهب اسلامی را نقش برآب کرده اند. فرقه افراطی تکفیری ها در چند سال گذشته با عبور از خط قرمزهای اسلام، که به بسیطی تفسیر شد ضربه شدیدی بر پیکره اسلام وارد کرده اند که تنها کورسوهای امید برای رسیدن به وحدت پایدار را از بین برده اند. جهان اسلام در عصر حاضر از همه طرف آماج دیدگاهها و تفکرات تعصبی شدیدی قرار گرفته است که تبعات آن جدای از خدشه دار کردن اصل وجودیت اسلام، به از بین رفتن جایگاه واقعی این دین در بین جهانیان و نقشی که پیش بینی می شد داشته باشد انجامیده است. افراطیون و کسانی که تک بُعدی به دین می نگرند، به همه مسلمین غیر از خود، به دیده تکفیر نگریسته و با اعمال غیر انسانی سعی در قبولاندن تفکرات خود داشته اند، حملات تروریستی و انتحاری این فرق تکفیری به همه مخالفان خود در سراسر دنیا (چه مسلمین و چه غیر مسلمین)، و رواج اباحه گری و ترویج خشونت در سطح وسیع یکسو و حمله مذهبی به دیگر فرق اسلامی از سویی دیگر، زنگهای خطر را برای رهبران جوامع اسلامی به صدا در می آورد، و اندیشمندان عرصه وحدت را به میدان می طلبد.

استفاده ابزاری از افراطیون تکفیری توسط امپریالیسم جهانی، در همه عرصه ها و بی توجهی رهبران مسلمان به این وضعیت، باعث گریده است که این روزها شاهد برگشت نوک تیز این ابزار خونی به سمت و سوی خودمان باشیم، هجمه بدور از منطق این گروه به همه مناطق اسلامی آتش تفرقه را چند برابر کرده است، و راه را برای حضور دوباره استعمارگران به شیوه ای نو را فراهم کرده است. در صورتی که اگر این بازوان نفاق در جهت همسو با مسلمین عمل می کردند در شرایط کنونی مسیر انقلابهای عربی جهت اینکه نتیجه عکس داشته باشد باید باعث رهایی دیگر ملل مسلمان نیز می گشت. اعمال غیر انسانی و خشونت زای این فرق در جنگ های داخلی ملل مسلمان سوریه نقطه عطفی در شکست تفکرات آنان بود، طوری که هدف و امیال وحشیانه آنان برملا گردیده و دست آنان برای جوانان و مردمان جویای حقیقت رو شد.

گذر از شرایط بحرانی کنونی و رسیدن به آرامش و وحدت پایدار؛ سعی وافر و اشیاقی خدایی می طلبد، و این مهم فقط از دست کسانی می تراود که اندیشه الهی و روحی سرشار از معنویات داشته باشند. وحدت پایدار مستلزم یک خواست واقعی و دور از نیرنگ و ریا است، جهان اسلام در شرایطی ملتهب به سر می برد و جریان های گوناگون آن هر کدام با سر دادن نوحه ای بر طبل تفکرات خود می کوبند و این را فراموش کرده اند که مناظرات و تعصبات دینی اشان این روزها نه در دربار شاهزاده یا امیری، نه در پیشگاه خلیفه ای، به پیش کشیده است، که چون چوب دو سر طلا هر طرف برای رونق دین تأثیراتی داشته است، بلکه این دیدگاههای افراطی پتکی شده اند که با هر چرخششان، نفس های گرفته غربیان و بدخواهان را چاق تر می کند. آری روزگار ما عرصه تلاقی تفکراتی است که همبازی را برای تقویت مکتب و تفکر خود بکار نمی طلبد، بلکه هماوردی می داند که جهت به زمین زدنش حاضر به دادن هر فتوایی است.

با همه این توضیحات؛ خداوند متعال در قرآن کریم همه آنچه لازم بود جهت استمرار وحدت و برقراری صلح و آرامش در جهان به مسلمانان عرضه کرده است، و به طور جد می توان گفت که هیچ بهانه ای را باقی نگذاشته است و اگر دلایلی نیز از سوی آنان عرضه می گردد به تفسیر تک بُعدی آنان وابسته بوده است. وجود تفاسیر متفاوت اما در بطن شبیه هم از قرآن کریم، و نزدیک سازی آنان به هم می تواند تنها شائبه های موجود را نیز بر طرف سازد. در مجموع می توان گفت تنها راه پیش روی جهان اسلام، فقط آن چیزی است که در ذهن همه مسلمین جولان دارد و آنهم چیزی نیست جزء رسیدن به وحدت در همه جنبه های فکری و اعتقادی، که این روزها دغدغه بیشتر اندیشمندان واقعی را تشکیل می دهد. و این تنها راهبردی است که می تواند مسلمین را در ترسیم نقشه راه همیاری کند.


[1] (http://www.islamenab.ir/)

[2]  حوادث یازدهم سپتامبر سال 2001

[3]  (سوره کهف، آیه 74)

[4]  (سوره مائده، آیه 32)

[5]  (سوره اسراء، آیه 33)

[6]  (سوره مائده، آیه 28)

[7]  (سوره نساء، آیه 94)

نویسنده
خضر شمسی
برچسب‌ها
اشتراک گذاری
از همین نویسنده مشاهده همه
img-content
خضر شمسی خضر شمسی 10 دقیقه مطالعه | 2 سال پیش
img-content
خضر شمسی خضر شمسی 8 دقیقه مطالعه | 2 سال پیش
img-content
خضر شمسی خضر شمسی 10 دقیقه مطالعه | 2 سال پیش
مطالب مرتبط مشاهده همه
img-content
14 دقیقه مطالعه / 3 ماه پیش
img-content
ارسطو شهابی ارسطو شهابی 10 دقیقه مطالعه | 3 ماه پیش
img-content
محمدرضا ایدرم محمدرضا ایدرم 1683 خواننده / 10 دقیقه مطالعه | 3 ماه پیش
دیدگاه‌ها
comment_icon دیدگاهت رو بنویس...

برای ثبت نظر ابتدا وارد شوید

mozooazad
به مطالعه مطالب خوب و مفید علاقه‌مندید ؟
عضو خبرنامه پرخواننده‌ترین مطالب موضوع آزاد شوید !
* 2 خبرنامه در هفته. بهترین مطالب موضوع آزاد.
تمامی فعالیت‌های این سایت تابع قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران است.