بخونید، خونده بشید!
خودکشی و رسالت رسانه
بخونید، خونده بشید!
موضوع آزاد
این مطلب به بعدا می خوانم شما افزوده شد!
خودت انتخاب کن
اختصاصی موضوع آزاد
خودکشی و رسالت رسانه
9 دقیقه مطالعه / 4 ماه پیش
img-content
روزنامه شرق روزنامه شرق
روزنامه سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی، ورزشی صبح ایران
دنبال کن
خودکشی و رسالت رسانه

چندی است که رسانه‌ها و افکار عمومی به آمار و ارقام خودکشی در ایران حساس شده‌اند و به‌تبع آن اخبار خودکشی و تحلیل علل و اسباب آن هم در جراید و فضای مجازی برجسته شده است. هفته‌ای نیست که خبر خودکشی و خودسوزی در روزنامه‌ها و کانال‌های ریزودرشت تلگرامی مطرح نشود و اغلب موارد خبر همراه است با جزئیات و تحلیل و احیانا توضیحی درباره انگیزه و داستان زندگی فرد قربانی. 

آیا وضع ما نگران‌کننده است؟ 
چندسالی می‌شود نوعی نگرانی تشدیدشده و هیستریک پیرامون آسیب‌های اجتماعی از خودکشی گرفته تا خشونت و پرخاشگری و عصبانیت و طلاق در جامعه ایرانی موج می‌زند! همگان معتقد و باورمند شده‌اند اجتماع ما عصبی و بی‌مهار و بی‌اصول شده و ایرانیان در صدر عصبانیت و خودکشی و درگیری و نزاع و دیگرکشی قرار دارند! اگر هم خودبیمارپنداری جمعی ما گاهی فروکش می‌کند ناگهان گالوپ وارد می‌شود و بنزین روی آتش فروخفته دلواپسی ما می‌ریزد. اما واقعیت چیست؟ وضع سلامت روان و شاخص‌های آن از قبیل آمار خودکشی و طلاق و خشونت خانگی و اعتیاد چگونه است؟ آیا همین‌گونه که این‌روزها مصطلح شده، جامعه ایرانی عصبانی و بی‌کله و خطرناک است؟ مطابق آمار علمی و مستند اگر بخواهیم حرف بزنیم مثلا درباره خودکشی ما هنوز در میانه‌های نرخ و رقم سرانه خودکشی جهانی هستیم و باز براساس این آمار اوضاع اقدام به خودکشی ما از خیلی کشورهای پیشرفته و برخوردار سوسیالیستی اسکاندیناوی بسیار بهتر است. 
در سایر حوزه‌های آسیب‌های اجتماعی نیز اگر قرار باشد به نتایج و ارقام و آمار علمی و معتبر و دانشگاهی رجوع کنیم، وضعیت مشابهی داریم مثلا در آمار طلاق و اعتیاد هم جامعه ما موقعیت نامناسبی در مقام مقایسه با میانگین جهانی و کشورهای همسایه ندارد. آنچه گفته شد برای درک واقعیت این جامعه است و شکستن فضای بدبینی رایج و معاصر به رفتار و کردار خودمان نه اینکه دستاویزی باشد برای توجیه کاهلی و غفلت از سلامت روان عمومی و فردی. اتفاقا اگر قرار باشد نگران باشیم دلایلی هست برای نگرانی و جاهایی هست برای اینکه توجه و تمرکز ما جلب شود تا آسیب‌های اجتماعی کاهش یابد.


خودکشی؛ معضل یا راه‌حل
مدت‌هاست متخصصان روان‌پزشکی و روان‌شناسان درباره نحوه پرداخت رسانه‌ای به مسئله خودکشی هشدار می‌دهند. مد روزگار ما این است که خبر و حتی عکس صحنه خودکشی یک انسان با آب‌وتاب زیاد منتشر می‌شود و معمولا هم متن خبر، خالی از تحلیل یا توضیحی درباره انگیزه عمل فرد قربانی نمی‌ماند! همین‌جا باید دقت کرد که هرگونه اضافه‌کاری در پیرامون و حواشی درج خبر خودکشی در رسانه و فضای مجازی که حال‌وهوای درک ماهیت عمل خودکشی باشد، می‌تواند پیغامی غلط به مخاطب بدهد درباره اینکه خودکشی می‌تواند یک راه‌حل در مواجهه با ناکامی و مشکلات زندگی باشد. به‌عنوان مثال وقتی خبر خودسوزی یک دست‌فروش منتشر می‌شود و در ادامه نویسنده توضیح می‌دهد که فرد به علت شکست مالی خودسوزی کرده، به صورت غیرمستقیم نوعی راه چاره ترویج می‌شود که هرگز واقعیت ندارد و منجر به اشاعه خودکشی و سایر رفتارهای آسیب‌زننده به خود می‌شود. فرهنگ ما نقطه ضعف کم ندارد به‌ویژه وقتی پای مشکلات و گرفتاری‌ها به میان می‌آید و افراد احساس بن‌بست می‌کنند و در این وضعیت رسالت رسانه‌ها خیلی حیاتی و ظریف می‌شود. نویسنده خبر خودکشی ای‌کاش بداند هرگونه بی‌دقتی در تنظیم متن می‌تواند به شیوع بیشتر خودکشی کمک کند نه محدودکردن آن. با این اوصاف آیا بهتر نیست اصولا خبر خودکشی سانسور شود؟ مخصوصا خودکشی آدم‌های معروف و شناخته‌شده؟ می‌دانیم علم هم توصیه به سانسور خبر خودکشی می‌کند و علتش همین خطراتی است که در کنار درج خبرهای این‌چنینی وجود دارد. ‌برمی‌گردم به همان موج هیستریکی که پیش‌تر درباره‌اش توضیح دادم. فضایی که این‌روزها ایجاد شده و اصرار دارد جامعه ایرانی را بی‌اعصاب و خشن و خودتخریبگر ببیند، سلامت روان ما را در چه سمتی هدایت می‌کند؟ آیا این سیاه‌نمایی‌هایی که اغلب مستند و علمی هم نیست سبب نمی‌شود که تک‌تک ما مسئولیت فردی خود را در پاسداشت سلامت روانی جامعه نادیده بگیریم چون پیشاپیش حکمی در مورد ما که بیماریم صادر شده؟! انتشار آمار غیردقیق و نامعتبر در مورد خودکشی و خشونت و طلاق نه‌تنها سبب کاهش آنها نمی‌شود، بلکه به سرایت این گرفتاری‌ها مدد می‌رساند. شلوغ‌بازی و بزرگ‌نمایی مشکلات سلامت روان از قبیل خودکشی نه‌تنها به کاهش آنها کمک نمی‌کند، بلکه ممکن است اثر معکوس داشته باشد و از رهگذر نرمالیزه‌کردن رفتار، زمینه‌ساز شیوع و بروز بیشتر شود. هوشیاری و توجه علمی و اصولی به مسائل جامعه همواره با هولیکانیسم در اطراف آن موضوع فاصله بسیار دارد.


این مقاله که قبلا در سایت روزنامه شرق منتشر شده از مجموعه مقالات برگزیده وب فارسی است که در موضوع آزاد منتشر می شود.

اشتراک گذاری
از همین وب‌سایت مشاهده همه
img-content
مهزاد الیاسی مهزاد الیاسی 12 دقیقه مطالعه | 2 هفته پیش
img-content
10 دقیقه مطالعه / 2 هفته پیش
مطالب مرتبط مشاهده همه
img-content
5 دقیقه مطالعه / 3 ماه پیش
img-content
10 دقیقه مطالعه / 4 ماه پیش
img-content
سروش صحت سروش صحت 7 دقیقه مطالعه | 5 ماه پیش
دیدگاه‌ها
comment_icon دیدگاهت رو بنویس...

برای ثبت نظر ابتدا وارد شوید

mozooazad
به مطالعه مطالب خوب و مفید علاقه‌مندید ؟
عضو خبرنامه پرخواننده‌ترین مطالب موضوع آزاد شوید !
* 2 خبرنامه در هفته. بهترین مطالب موضوع آزاد.
تمامی فعالیت‌های این سایت تابع قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران است.